اولين پايگاه اطلاع رساني منطقه ارسباران

ارسباران و مركز آن اهر، دژ قوم ماد و رودخانه ارس مرز دولت ماد بود. اهر از شهرهاي قديمي آذربايجان است. اين شهر قبل از اسلام اوزانلار نام داشت و به نام ميمد نيز مشهور بود. بعد از ظهور اسلام به نام اهر يا اهريچ خوانده شد كه حاكم نشين قره داغ بود.در سال 23 هجري قمري در زمان خليفه دوم، قواي اسلام به فرماندهي بكر بن عبدالله به اين منطقه دست يافتند.در زمان خلافت عباسيان از سال 200 تا 222 هجري قمري بابك خرمدين در آذربايجان بر عليه خليفه عباسي ( معتصم ستمگر) قيام كرد و قريب به 20 سال در مقابل سپاهيان خليفه مقاومت نمود و حماسه‌ها آفريد. او بزرگترين سرداران عرب و سپاهيانش را كه بيش از 250 هزار نفر بودند نابود كرد.درزمان حكومت شهرياران گمنام ( كنگريان، جستانيان، آل مسافر، رواديان) شهر اهر در رديف سرزمين قهرمانان استقلال طلب ايران بود. پس از حكومت سلجوقيان و خوارزمشاهيان، در زمان اتابكان، شهرستان اهر مركز حكومت اولاد جهان پهلوان، اتابك آذربايجان بود و تعدادي از آنان به نام مالك اهر در ارسبان حكومت كردند.در زمان حكومت صفويه جنگ سختي بين مردم اهر و ايل بايبوردلو با قشون عثماني درمحل معروف به قانلي گول در جنوب اهر اتفاق افتاد. در دوره قاجاريه و جنگ‌هاي ايران و روس شهر اهر مركز فرماندهي عباس ميرزا نايب السلطنه بود. در سال 1228 هجري قمري، زمان وقوع جنگ‌هاي اصلاندوز، سرجان ماكدونالد سفير انگلستان درايران به اتفاق ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني، در اهر به حضور فتحعلي شاه قاجار رسيد.

داراي تصاوير‘ مفالات و مطالب ارزشمند در مورد منطقه زيباي ارسباران

جهت مشاهده مطالب متنوع ديگر در زمينه منطقه ارسباران به اولين پايگاه اطلاع رساني منطقه ارسباران مراجعه نماييد.

به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان شرقي، تراب محمدي اظهار داشت: اين آثار در اجراي ماده يك از قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و ساير مواد و نظام‌نامه اجرايي آن در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده كه قدمت آنها مربوط به دوران پيش از تاريخ، تاريخي و اسلامي است.
رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان شرقي در مورد مشخصات اين آثار گفت: «كول تپه كاشان » به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي كاشان با قدمت قرون ميانه اسلامي و شماره 23942، «تپه روستاي دوغان» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي دوغان و قدمت هزاره اول ق.م و شماره 23943، «كول تپه حصار» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي حصار و قدمت دوره تاريخي و شماره 23944، «تپه آجر خانه نقدوز» به موقعيت بخش مركزي، روستاي نقدوز و قدمت تاريخي، قرون اوليه و ميانه اسلامي و شماره 23945، «كول تپه آيدينلو »به موقعيت جغرافيايي بخش هوراند، روستاي آيدينلو و قدمت هزاره اول ق.م تاريخي و شماره 23946، «كول تپه آلپادت» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي آلپادت و قدمت هزاره اول ق.م تاريخي و قرون اوليه اسلامي و شماره 23947،« كول تپه مرادلو»به موقعيت جغرافيايي بخش هوراند، روستاي مرادلو و قدمت عصر آهن و قرون اوليه اسلامي و شماره 23948، « حوريم تپه سيدلر»به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي سيدلر و قدمت قرون ميانه اسلامي و شماره 23949،«تپه قلعه رشت‌آباد» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي رشت، آباد و قدمت هزاره اول ق .م و شماره 23950،«تپه بند گديهي» به موقعيت جغرافيايي بخش هوراند، روستاي اينجار و قدمت تاريخي، قرون اوليه اسلامي و شماره 23951،«كول تپه كرنگاه» به موقعيت بخش مركزي و قدمت قرون ميانه اسلامي و شماره 23952،«كول تپه خونيق» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي خونيق و قدمت دوران كالكوليتيك،قرون اوليه اسلامي و شماره 23953،«گورستان آقا كندي »به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي آقاكندي و قدمت هزاره اول ق.م و شماره 23954،« تپه قلعه داغليان»به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي داغليان عليا و قدمت هزاره اول ق.م و شماره 23956،« كول تپه قراجلو» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي قراجه‌لو و قدمت عصر آهن و شماره 23955،«تپه رواسجان» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي رواسجان و قدمت قرون ميانه اسلامي و شماره 23957،«تپه آذغان»به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي، روستاي آذغان و قدمت قرون اوليه و ميانه اسلامي و شماره 23958، «محوطه داغليان سفلي» به موقعيت بخش مركزي،روستاي داغليان سفلي و قدمت هزاره اول ق.م و شماره 23959،«تپه توپچي‌باغي» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي آذغان و قدمت عصر مس و سنگ،آهن،قرون اوليه اسلامي و شماره 23961،«تپه آجاقلار» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي آذغان و قدمت قرون ميانه و متاخر اسلامي و شماره 23960 ،«تپه گنبز» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي رشت‌آباد و قدمت عصر آهن، تاريخي و شماره 23941،«تپه شمالي كاشان» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي كاشان و قدمت دوران تاريخي و شماره 23940،«تپه قبرستان قلعه جوق» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي تازه‌كند و قدمت دوران مفرغ، تاريخي و شماره 23962،«تپه روستاي خليفه‌لو » به موقعيت جغرافيايي بخش هوراند، روستاي خليفه‌لو و قدمت قرون اوليه اسلامي و شماره 23963، «كول تپه طويله شامي» به موقعيت بخش مركزي،روستاي طويله‌شامي و قدمت عصر آهن،قرون اوليه اسلامي و شماره 23964،«كول تپه پسته‌بيگ » به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي پسته‌بيگ و قدمت عصر مس،سنگ، مفرغ و آهن با شماره 23965،«تپه شهرستان» به موقعيت جغرافيايي بخش هوراند،روستاي چرمداش و قدمت دوران تاريخي و قرون اوليه اسلامي و شماره 23966،«كول تپه دهستان» به موقعيت جغرافيايي بخش مركزي،روستاي دهستان و قدمت عصر مفرغ و آهن با شماره 23967اين آثار را شامل مي‌شوند.
محمدي اضافه كرد: اين آثار از تاريخ ثبت ضمن رعايت حقوق مالكانه،تحت نظارت، مراقبت و حمايت اين سازمان بوده و هرگونه اقدام و عملياتي كه منجر به تخريب يا تغيير هويت اثر شود، ممنوع است.
وي تصريح كرد: مرمت و بازسازي اثر صرفا با تاييد و نظارت اين سازمان ممكن بوده و تخلف از موارد فوق‌الذكر برابر مواد 558 تا 569 از كتاب پنجم قانون مجازات‌هاي اسلامي «تعزيرات و مجازات‌هاي بازدارنده جرم» محسوب شده و مرتكب مشمول مجازات‌هاي قانوني خواهد شد.
محمدي اظهار داشت: تاكنون بيش از هزار و 200 اثر از آثار تاريخي و فرهنگي استان آذربايجان شرقي در فهرست آثار ملي ثبت شده كه پنج اثر از اين مجموعه در قالب مجموعه كليساهاي تاريخي ارامنه ايران در فهرست آثار جهاني ثبت شده و اميد آن مي‌رود كه بازار تبريز نيز در سال 2010 به اين فهرست اضافه شود.

منبع : http://www.arasbaran.net/index.php?option=com_content&task=view&id=958&Itemid=2

اهر ـ خبرگزاری ایسکانیوز : صفر اصغری فرماندار اهر منطقه ارسباران را یکی از کانونهای مهم آثار باستانی و گردشگری ایران ذکر کرد.

جاذبه های گردشگري شهرستان اهر به گزارش روز پنجشنبه گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران (ایسکانیوز) از اهر ، صفر اصغری منطقه ارسباران به مرکزیت شهرستان اهر را یکی از مناطق مهم و از قطبهای گردشگری کشور برشمرد و افزود: این منطقه با دارا بودن جاذبه های متنوع گردشگری از جمله جنگلهای بکر ارسباران ، دامنه های ییلاقی ، آثار تاریخی و صنایع دستی منحصر بفرد بعنوان یکی از کانونهای مهم آثار باستانی و گردشگری نیازمند توجه بیشتر مسئولین دست اندرکار بوده که امید است با راه اندازی اداره میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی و ایجاد نمایشگاه دائمی صنایع دستی و ورنی در سالجاری در این شهرستان شاهد رونق این صنعت و ساماندهی آن در این منطقه باشیم. فرماندار اهر صنایع دستی دستبافت عشایری بخصوص ورنی ، جاجیم ، گلیم ، عسل طبیعی ، سماق ، سیب قره قرمز و شیرینی مشهور و لذیذ "اهری" را از سوغاتی های مهم این شهرستان برشمرد.

وی همچنین آثار تاریخی این شهرستان را بقعه شیخ شهاب الدین اهری ، امام زاده شیخ عماد ، موزه ادب و عرفان ، مسجد جامع ، بازار تاریخی و سرپوشیده اهر که بعد از بازار تبریز یکی از بازارهای تاریخی با معماری خاص اسلامی می باشد ، خانه دکتر قاسم اهری ، کاروانسرای شاه عباسی گویجه بل اهر ، قلعه پشتاب ، نقدوز ، کلهر و قهقهه برشمرد و از جاذبه های مهم گردشگری آنرا پارک جنگلی فندقلوی انداب اهر ، پارک جنگلی تنباکولوی هوراند ، ساحل زیبای سد ستارخان و دره علی آباد عنوان کرد و اظهار امیدواری کرد گردشگران داخلی و خارجی با حضور در این منطقه و بازدید از آثار تاریخی و گردشگری خاطره ای دل انگیز را در ذهن ها به یادگار گذارند.
فرماندار اهر این شهرستان را به جهت واقع شدن در شاهراه گردشگری منطقه ارسباران و پل ارتباطی با شهرستان مشکین شهر و استان اردبیل ، نیازمند توجه و تامین امکانات گردشگری مناسب از جمله ایجاد امکانات اقامتی برشمرد و خواستار توجه بیشتر سازمان میراث فرهنگی در ایجاد زیرساختهای گردشگری در این منطقه شد.

ارسباران که درگذشته‌اي نه چندان دور به محدوده وسيعي از کناره رود ارس حد فاصل جلفا تا مغان و بلندي‌هاي سبلان، بزقوش و سهند اطلاق مي‌شد، اکنون به دلايل متعدد از قبيل تخريب عرصه‌هاي منحصر به‌فرد جنگلي به‌مرزهاي شهرستان‌هاي کليبر و اهر محدود مي‌شود.
اين منطقه حفاظت شده با وسعت ‎ 80هزار و ‎654هکتار در شمال‌غربي آذربايجان شرقي بين سه رودخانه مهم ارس در شمال ، "ايلگنه‌چاي" در غرب و " کليبرچاي" در شرق واقع شده و از جنوب به ارتفاعات "سايگرام" متصل است.
ارسباران صرف نظر از جاذبه‌هاي شکارگاهي، اقتصادي، اجتماعي‌ و فرهنگي به دليل وجود گونه‌هاي گياهي و جانوري کمياب، چشم‌اندازهاي بکر و وسيع و شکنندگي و آسيب‌پذيري بالاي خود در سال‌هاي ‎ 1350و ‎ 1352شمسي ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده تحت حفاظت و نظارت اعلام شد.
اين منطقه‌به دليل برخورداري‌از طبيعت دل‌انگيز و زيبايي‌هاي طبيعي، زيستگاه يکي از نادرترين پرندگان جهان به نام " قره خروس " به شمار مي‌رود. از همين رو ، سازمان يونسکو منطقه حفاظت شده ارسباران را به عنوان ذخيره‌گاه زيست‌کره در فهرست مناطق باارزش طبيعي جهان ثبت و در رديف يکي از نه ذخيره‌گاه زيستکره کشور به شبکه ذخيره‌گاه‌هاي زيستکره افزود.
ارسباران با برخورداري ‌از اشکال متنوعي از صخره‌ها، جنگل‌ها، مراتع، رودخانه‌ها و کشتزارها، طيف وسيعي از زيستگاه‌هاي آنزا، کلن، پير دره‌سي، قارونلار، قلعه‌دره‌سي وينق، شاه‌اتران و وايقان را شامل مي‌شود.
منطقه‌ارسباران در سايه وجود زيستگاه‌هاي غني ياد شده، زيستگاه پستانداران بزرگ نظير کل و بز ، گراز ، خرس قهوه‌اي ،گرگ ، " قره قولاغ " و " پلنگ " مي‌باشد.
ازگونه‌هاي پرندگان بومي ارسباران مي‌توان به " قره خروس قفقازي " ، کبک ، دراج و قرقاول و انواع پرندگان شکاري و تعداد بي‌شماري پرندگان آبزي و خشکي اشاره کرد.
در منطقه حفاظت شده ارسباران ‎ 215گونه پرنده، ‎ 29گونه خزنده، پنج گونه دوزيست، ‎ 48گونه پستاندار و ‎ 17گونه ماهي شناخته شده است.
"مارال"،گونه منقرض شده منطقه ارسباران نيز با انتقال هفت راس از پارک ملي گلستان در فضايي به وسعت هفت هکتار در مرکز تحقيقاتي آينالو رها شده و در حال احياست به طوري که تعداد آنها اکنون به ‎ 17راس رسيده است.
پوشش گياهي منطقه حفاظت شده ارسباران نيز از ديگر جلوه‌هاي طبيعي آن است که متناسب با تغيير فصول سال، زيبايي خاصي به طبيعت منطقه مي‌دهد.
در واقع از ديگر زيبايي‌هاي مسحورکننده اين منطقه، تغيير دايمي مناظر و جايگزيني مناسب و متناوب چشم‌اندازهاي مرتعي و جنگلي در سراسر سطح منطقه است.
انواع گوناگوني از مجموعه‌هاي علفي و درختچه‌اي، جوامع مختلف جنگل‌هاي خزان‌کننده ،بيشه‌زارهاي خزان‌کننده هيرکاني همراه با مجموعه‌درخت‌هاي خزان‌دار و سوزني‌برگ ، علفزارهاي استپي و مراتع ييلاقي در ارسباران يافت مي‌شوند.
دراين ميان جنگل‌هاي بلوط "ممرز" به همراه گونه‌هايي چون "کيکم"،"سماق " ،" زرشک " ،"انار وحشي" ، سيب و گلابي وحشي، معرف مناطق جنگلي متراکم با اقليم مرطوب ، حکايت از غناي جنگلي اين منطقه مي‌کنند.
بر اساس آمارهاي موجود تاکنون يکهزار و ‎ 300گونه گياهي در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسايي شده است.

اهر ـ خبرگزاری ایسکانیوز : شهرستان اهر و منطقه ارسباران یکی از پرجاذبه ترین مناطق کشور و جلوه گاه شکوه طبیعت در ایران اسلامی است و باچشم اندازی زیبا و کوههای سر به فلک کشیده و آثار منحصر بفرد تاریخی و گردشگری سالهای متمادی بافت طبیعی خود را حفظ کرده و چهره استوارش را برای همیشه تاریخ ماندگار نموده است.

جاذبه هاي گردشگري شهرستان اهر به گزارش روز پنجشنبه گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران (ایسکانیوز) از اهر ، شهرستان اهر مرکز منطقه ارسباران در 95 کیلومتری مرکز استان و در شمالشرق آذربایجانشرقی واقع شده و از شمال به کلیبر ، از جنوب به هریس ، از شرق به مشکین شهر و از غرب به ورزقان محدود شده است و به جهت واقع شدن در شاهراه گردشگری استان ، خصوصاً مناطق جنگلی ارسباران و دارا بودن جاذبه هاب متنوع گردشگری و آثار تاریخی در منطقه و همچنین بعنوان پل ارتباطی بین استان اردبیل و دشت مغان با مناطق مرزی جمهوری آذربایجان و ارمنستان یکی از شهرهای مهم گردشگری استان به شمار می رود که در زیر به برخی از آثار تاریخی و گردشگری آن اشاره شده است :

بقعه شیخ شهاب الدین اهری: در پارک شیخ شهاب الدین قرار گرفته وآرامگاه شیخ شهاب الدین محمد اهری - عارف بزرگ قرن هفتم هجری- است. این بنای تاریخی با معماری اسلامی نشانگر ذوق هنر مردم این دیار در روزگار گذشته می باشد. تاریخچه این بقعه به عصر شاه عباس اول می رسد ولی قدمت بعضی از قسمتهای آن از جمله حصار سنگی مقبره و درب شرقی به قبل از دوره صفویه (دوره ایلخانی)مربوط میشود. این بقعه دارای 1497 مترمربع بوده و ساختمانی مشتمل بر خانقاه، مسجد، ایوانی بلند، مناره ها و غرفه های متعدد است از سال 1374 ه.ش. از قسمت خانقاه این بنا، بنا به عرفانی بودن بنا، بعنوان موزه ادب و عرفان شیخ شهاب الدین اهری استفاده می شود که در سطح کشور در نوع خود اولین موزه بوده و در حال حاضر شامل سه سالن و یک صحن است. در سالن ها اشیای عرفانی از قرن 15ـ7 ه.ق. و در صحن سنگ مزارهای قرن 15ـ11 ه.ق. به نمایش گذاشته شده است .
مسجد جامع اهر: با 21 گنبد به ارتفاع 5 متر و روی 14 پایه در وسط و 5/14 پایه در اضلاع شمالی و جنوبی و با طاقهای آجری و ستونهای عریض و استوار بنا شده و یادگاری از دوران سلجوقیان و اتابکان آذربایجان است . در گذشته و در قسمت شمالی این مسجد مدرسه علوم دینی دایر بوده و علمای بسیاری در آن تلمذ نموده اند. این مسجد در سالهای اخیر از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.
بازار سرپوشیده اهر: با طاقهای آجری ساخته شده و در زمان حکمران ارسباران(رشیدالملک) مرمت و بازسازی شده و دارای راسته بازار ـ بازار نصیربیک و بازار جعفرقلی خان و بازار کفاشان می باشد. این بنا دارای حمامی بوده که در زمانهای قدیم از بین رفته است و اکنون محوطه آن دیده می شود . بازار اهر دارای تزئینات گچبری است و این تزئینات در کمتر بازاری دیده می شود.بازار دارای شاخه های متعددی بوده،راسته بازار،بازار کفاشان و بازار نصیر بیگ قسمتی از بازار های قدیمی اهر است که به شکل و شیوه قدیمی خود پا بر جاست .
کاروانسرای شاه عباسی: با طاقهای آجری و معماری زیبا در مسیر جاده اهر-تبریز و گردنه گویجه بیل واقع گردیده و دارای یک سالن بزرگ و غرفه های متعدد است و منصوب به دوره صفویه می باشد .
جنگل طبیعی انداب (پارک جنگلی فندقلو): در 25 کیلومتری اهر- مشگین شهر بر فراز کوههای سرسبز روستای انداب قدیم واقع شده که بیشتر پوشش گیاهی آن درختان فندق می باشد .
جنگل طبیعی تنباکولو: در بخش هوراند واقع شده و بعنوان یکی از مناطق جنگلی ارزشمند رویشگاه گونه های متنوع گیاهی و یکی از جاذبه های مهم گردشگری شهرستان به شمار می آید که سالانه پذیرای هزاران گردشگر می باشد .
خانه دکتر قاسم اهری: واقع در خیابان حزب ا... از قدیمی ترین خانه های موجود در اهر می باشد. این بنا دارای سرسرا و اتاقهای متعدد است.زیباترین قسمت بنا نورگیرها و تزئینات داخل آن است. و در سالهای اخیر قسمت هایی از بنا آسیب دیده است که بوسیله سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان در دست مرمت و استحکام بخشی است و در سال 84 پارکی به نام پارک دکتر قاسم اهری در مقابل این بنا توسط شهرداری اهر احداث گردیده و مورد بهره برداری است .
سد ستارخان اهر: در 15 کیلومتری جاده اهر- ورزقان واقع شده است. این سد اخیرا به زیستگاه پرندگان مهاجر تبدیل شده که در تابستان مرغابی ، لک لک و مرغ ماهی خوار و در فصل زمستان انواع مختلف پرندگان آبزی سیاحان بسیاری را به این منطقه می کشاند. همچنین امکان صید انواع ماهی در آبهای این سد و فضای سبز اطرف ان موجب شده تا این محل به تفرجگاهی برای خانواده ها و جوانان گردد .
قلعه پشتوی هوراند: این بنا در روستای پیشتاب از توابع بخش هوراند در ارتفاع 3000 متری ساخته شده است و متعلق به دوره اورارتوها می باشد و تنها دارای یک ورودی بوده که مسیر آن دارای پله های سنگی است.
قلعه نودوز : در 34 کیلومتری شرق اهر کنار جاده اهر به مشکین شهر واقع شده است.
قلعه کلهر : در سمت شمال روستای کلهر در 20 کیلومتری اهر که مربوط به دوره صفویه می باشد واقع شده است.
قلعه قهقهه : این قلعه در دهستان یافت از توابع بخش هوراند شهرستان اهر واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا 2500 متر مربع و دارای دیوارهای بلند طبیعی و در میان صخره ها واقع شده است. دور تا دور این قلعه پرتگاه خطرناک و عمودی شکل طبیعی بوده که گویی بدست بشر صخره ها پیرایش یافته است.

خبرگزاري فارس: مدير كل حفاظت محيط زيست آذربايجان شرقي گفت: موفقيت كارشناسان محيط طبيعي اين اداره كل در به تصوير كشيدن سه قلاده پلنگ در يك كادر دوربين بار ديگر تنوع زيستي و امنيت پناهگاه حيات وحش كيامكي را به اثبات رساند.

به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از روابط عمومي محيط زيست آذربايجان شرقي، بيوك رئيسي ضمن تشريح موضوع افزود: پروژه حفاظت از اكوسيستم قفقاز در كشورهاي روسيه، گرجستان، تركيه، آذربايجان، ارمنستان و ايران از سال 1384 شروع و در اين ميان حوزه آبريز رودخانه‌هاي ارس و كر مورد توجه اين پروژه قرار گرفت.
وي تصريح كرد: يكي از مسائل مطرح در اين پروژه تعيين استراتژي حفاظت پلنگ در بين كشورهاي منطقه بود كه اين استراتژي توسط صندوق بين‌المللي حمايت از حيات وحش (wwf) به خاطر قرار گرفتن اين گربه‌سان باشكوه در راس هرم غذايي به عنوان گونه‌اي در معرض خطر و مورد مطالعه ميداني در زيستگاه‌هاي احتمالي پلنگ قرار گرفت.
مسعود كارشناس مسئول حيات وحش آذربايجان شرقي نيز در خصوص آغاز فعاليت مطالعاتي پلنگ در استان گفت: با حضور كارشناسان wwf در مناطق تحت مديريت محيط زيست استان از جمله منطقه حفاظت شده ارسباران، پناهگاه حيات وحش كيامكي و مراكان علائم و نشانه‌هايي حاكي از جمعيت قابل توجه اين گونه با ارزش مشاهده و مورد تعقيب كارشناسان بين‌المللي قرار گرفت.
اين كارشناس محيط زيست اضافه كرد: با تكميل برنامه‌هاي مطالعاتي و تشخيص مكان‌ها و مسيرهاي احتمالي گذار پلنگ، دوربين‌هاي اتوماتيك (كامراتراپ) در چند نقطه از قلمرو اين حيوان وحشي در پناهگاه حيات وحش كيامكي به كار گرفته شد.
وي امنيت منطقه، وفور و تنوع غذايي، گسترده قلمرو و شرايط مناسب زيستگاه را عامل موفقيت پلنگ ماده در پرورش دو قلاده توله و به بلوغ رساندن آن دانسته و اضافه كرد: غالبا در شرايط معمولي تنها يكي ار توله‌هاي پلنگ ماده مي‌تواند تامين معاش شده و به سن بلوغ برسد كه وجود دو پلنگ بالغ در كنار پلنگ ماده در عكس نشان از وجود بهترين شرايط در اكوسيستم منطقه دارد.

نايبعلي رحيمي روز شنبه به خبرنگار ايرنا گفت: اين طرح با هدف جلوگيري از تعرض و تخريب دامداران سنتي در اين جنگلها به نتيجه رسيده است.
وي گفت: پروژه ملي صيانت از جنگلهاي ارسباران از جمله 12 پروژه ملي سازمان جنگلها ، مراتع و آبخيزداري کشور است که در سال 82 کليد خورده و در سال 85 با 11 هزار و 919 ميليون ريال اعتبار در ادارات کل منابع طبيعي و آبخيزداري استان­هاي آذربايجان شرقي و اردبيل اجرا شده است.
وي افزود: تاکنون 85 درصد از اعتبارات مصوب پروژه ملي صيانت از جنگلهاي ارسباران تخصيص يافته است.
وي، متوسط ميزان دستيابي به اهداف اين طرح در سال 85 را 69 درصد ذکر کرد و گفت: ادارات کل منابع طبيعي استان­هاي آذربايجان شرقي و اردبيل در راستاي پيشرفت فيزيکي پروژه ملي صيانت از جنگلهاي ارسباران به ترتيب به ارقام 86 و 90 درصد نايل شده­اند.
وي گفت: احيا و غني سازي مناطق رويشي ارسباران با غرس نهال، آماده سازي عرصه با شخم و شيارهاي سطحي، عمليات گسترده اصلاحي و ايجاد تجهيز و نگهداري پارک جنگلي دنبال شده است.
وي افزود: علاوه بر اين در اين طرح در سطح 33 هزار هکتار از عرصه­هاي رويشي ارسباران کارهاي مديريت پيشگيري از حريق بويژه در ايامي که وزش باد گرم در منطقه جريان داشته 16 کيلومتر کمربند حفاظتي در گرداگرد جنگل ارسباران نصب شده است.
وي گفت: در سطح هزاران هکتار از بخش وسيع اين جنگلها نيز گشت و مراقبت روزانه به نتيجه رسيده و براي جلوگيري از ورود دامداران محلي به عرصه­هاي رويشي ارسباران دو واحد پاسگاه ايست و بازرسي در دو نقطه جنگلهاي ارسباران راه اندازي شده است.  

مدير كل حفاظت محيط زيست آذربايجان شرقي گفت : پنج راس مارال از پارك قرق گرگان به ارسباران منتقل شد. "بيوك رئيسي" روزچهارشنبه در گفت وگو با خبرنگار ايرنا افزود: اين اقدام علاوه براحياي نسل مارال ، موجب ترميم جمعيت و جلوگيري ازوقوع پديده همخوني در گله 15 راسي ارسباران خواهد شد.
وي يادآور شد : اين پنج راس مارال پس از زنده گيري و بيهوشي ، به منطقه قرنطينه 185 هكتاري مارال در ارسباران منتقل شده است.
رئيسي اضافه كرد: اين اقدام با هماهنگي پارك قرق گرگان و كارشناسان محدوده قرنطينه آينالو در ارسباران به اجرا گذاشته شده است.
تلاش براي احياي نسل و بازگرداندن گونه منقرض شده مارال ارسباران (گوزن قرمز)از14 سال پيش آغاز شده و تاكنون افزون بر 23 راس مارال در ارسباران متولد و تحت مديريت محيط زيست استان مورد حفاظت قرار گرفته است.
منطقه ارسباران در شمال استان آذربايجان شرقي در محدوده سه شهرستان اهر، ورزقان و كليبر قرار دارد.
در اين ناحيه از آذربايجان شرقي گونه هاي منحصربفرد گياهي و جانوري به عنوان گونه هاي ذخيره اي ارزشمند تحت حفاظت قرار دارند. 

مديركل منابع طبيعي و آبخيزداري استان اردبيل گفت: از زمان تاسيس منابع طبيعي استان تاكنون عمليات آبخيزداري در 195 هزارهكتار در حوزه‌ سدها و ساير مناطق به اجرا درآمده است. به گزارش خبرنگار ايسنا، نايبعلي رحيمي با اشاره به اهميت اجراي طرح‌هاي آبخيزداري اعلام كرد: به منظور حفاظت خاك و كنترل هرز آب‌هاي سطحي و سيلاب خصوصا در مناطقي كه در سال‌هاي اخير در اثر خشكسالي خسارت بالايي ديده‌اند با انجام مطالعات و تهيه طرح‌هاي لازم در حوزه‌هاي آبخيز سدهاي درحال احداث و موجود استان مكانهايي را انتخاب و عمليات احداث بندهاي تاخيري كوتاه و زودبازده در مساحت بيش از 52 هزار هكتار را به مرحله اجرا درآورده است. وي طرح حفاظت و حمايت از منابع طبيعي را از مهمترين طرح‌هاي اين اداره كل عنوان كرد و گفت: افزايش جمعيت، وجود دام مازاد بر ظرفيت مراتع، توسعه شهرك‌هاي صنعتي و طرح‌هاي عمراني و افزايش ارزش افزوده زمين موجب شده كه منابع جنگلي و مرتعي استان اردبيل بيش از پيش مورد تعدي و تجاوز قرارگرفته و تخريب شود كه در اين راستا دولت نهم نسبت به صدور مجوز تشكيل و استقرار رايگان حفاظت از منابع طبيعي در ادارات كل منابع طبيعي كشور اقدام كرده و در سال 1385 با معرفي فرمانده آن در استان يگان حفاظت فعاليت خود را شروع كرد. مديركل منابع طبيعي و آبخيزداري استان تصريح كرد: ايجاد كمربندي حفاظت به ميزان 10 كيلومتر، پيشگيري و اطفاء حريق جنگل‌ها و مراتع در سطح 228 هزار هكتار، كنترل آفات و بيماري‌هاي مراتع و درختان جنگلي در سطح بيش از70هزار هكتار، اجراي طرح جايگزيني سوخت فسيلي از جمله اقدامات مهم ديگر طي يكسال گذشته در بخش حفاظت منابع طبيعي است. وي طرح صيانت از جنگل‌هاي ارسباران را يكي از طرح‌هاي مهم اين اداره كل عنوان كرد و گفت: اين طرح علاوه بر جنگل‌هاي ارسباران مشگين‌شهر در جنگل‌هاي فندقلوي نمين در راستاي توسعه و حفاظت از ذخاير ژنتيكي استان درحال اجراست و در سطح 45 هزار هكتار تهيه طرح مطالعاتي، پروژه آماده‌سازي عرصه، نهالكاري، بذركاري، توسعه جنگل در سطح يك هزار و يكصد هزار و 12 كيلومتر حصاركشي صورت گرفته است. رحيمي اعمال مديريت پايدار در مراتع را يكي ديگر از طرح‌هاي مهم منابع طبيعي ذكر كرد و گفت: اين طرح به منظور ساماندهي وضعيت چراي دام و حذف دام مازاد بر ظرفيت مراتع استان ما اجراي پروژه‌هاي مميزي مراتع و ساماندهي چراي دام و تهيه و اجراي طرح‌هاي مرتعداري در سطح بيش از 300 هزار هكتار از مراتع استان اجرا شده است.

ورني يكي از زيراندازهاي سنتي منطقه آذربايجان ميباشد كه در منطقه اهر و ارسباران به صورت وسيعي توسط زنان عشاير بافته ميشود. مشخصات فني ورني به شرح زير ميباشد:
دار ورني در دو نوع فلزي و چوبي ساخته ميشود كه بصورت عمودي چله كشي شده و از جنس نخ، پشم و ابريشم ميباشد.
زمينه معمولا از جنس پشم تازه، تمام ابريشم و يا پشم كهنه (تهيه شده از مصالح جاجيم هاي مستعمل) ميباشد. نقوش بافته شده به صورت ذهني ميباشد اما امروزه نقشه هاي جديدي آماده و بافته ميشود. رنگرزي الياف ورني به هر دو شيوه شيميايي و گياهي انجام ميگيرد. ورني معمولا در ابعاد (90× 60) و (150× 100) و (200×120) و (300×200) و (350× 250) و  (400× 300) و (600× 400) و (800× 500) سانتي متر بافته ميشوند. ورني به برخي كشورهاي اروپائي و امريكا صادر ميگردد.

چهارشنبه، 30 شهريور، 1384

گزارش برنامه كليبر- ارس

ايده اوليه اين برنامه از تبليغات موسسه گردشگري كلوت جهت اجراي تور 5 روزه كليبر و جنگلهاي ارسباران گرفته شد. با توجه به اينكه هايكينگ در ايران ناشناخته مونده لذا در ايران ميسرهاي زيبا و مناسب براي هايكينگ شناخته شده نيست و اين امر تلاش گروه‌هايي خود‌جوش چون ما را در اجرا برنامه‌ها دو چندان مي‌كند. اطلاعات اوليه در مورد مسير، موقعيت منطقه و خيلي از مسائل ديگر از طرق جستجو در اينترنت، استفاده از نرم‌افزار جديد گوگل جهت ديدن نقشه‌هاي ماهواره‌اي از زمين، تماس با گروه‌ كوهنوردي ياشيل‌ميشو در كليبر و مطاله كتاب‌هاي مرتبط كسب گرديد. شايان ذكر است كه اين برنامه‌ اولين بار توسط اين گروه برنامه‌ريزي و اجرا شد و قبل از اين كسي اين برنامه‌رو اجرا نكرده است.
بعد از بررسي مسير‌هاي بالقوه جهت اجراي برنامه بالاخره مسير كليبر به مرز ارس انتخاب شد تا امكان بازديد از قلعه تاريخي بابك نيز فراهم شود(نقطه اوليه مقصد در وحله اول روستاي خدا‌آفرين انتخاب شد اما در اجرا به روستاي عاشقلو ختم شد). ساعت 8 شب سه‌شنبه 8/6/84 من(رضا) به همراه بابك از تعاوني 14 به سمت روستاي اهر حركت كرديم. شايان ذكر است به مقصد كليبر تنها در روز‌هاي خاصي از هفته اتوبوس وجود دارد. بابك يه مقدار از بابت سنگ كليه‌اش دچار ناراحتي بود و ما اميد‌وار بوديم كه اين مسئله در اجراي برنامه براي او مشكلي پيش نياورد. بعد از طي حدود 10 ساعت ما وارد اهر شديم و پس از خريد مقداري وسايل از آنجا ساعت 6:50 با سواري به سمت كليبر كه در فاصله 45 دقيقه‌اي با اهر مي‌باشد حركت نموديم. ساعت 7:35 به كليبر رسيده و پس از كمي استراحت و تداركات اوليه ساعت 8:15 از مسير آسفالته كه به سمت قلعه كليبر مي‌رود به راه افتاديم. ساعت 9:15 دقيقه در نزديك پيرچشمه كه آب بسيار گوارايي دارد به صرف صبحانه و كمي چرت جهت رفع خستگي ديشب توقف نموديم.
پس از دو ساعت استراحت با سروصداي گله گوسفندي كه از آنجا عبور مي‌كردند بيدار شده و براي رفتن آماده حركت شديم. موقع رفتن با مردي كه به همراه دو تا از بچه‌هاش براي پر كردن آب آنجا آمده بود برخورد كرديم كه با پس از خوش و بش و گفتگو با او آن مرد را فاضل و عالم يافتيم كه اطلاعات بسيار زيادي در مورد تاريخ منطقه و بسياري از چيز‌هاي ديگر داشت. كه در اينجا فقط به گوشه‌اي از صحبت‌هاي او در مورد طرز ساختن ملات‌ حرام‌زاده كه براي ساختن آجر‌هاي قلعه مورد استفاده قرار گرفته اشاره مي‌كنم. او گفت جهت ساخت اين ملات بايد زده تخم‌مرغ، آب آهك، خاك رس و ماسه آلومينيوم‌دار را با هم مخلوط كرده و 40 روز در هم كوبيده شود!. ما پس از پر كردن آب ساعت 11:40 دقيقه به سمت قلعه به راه افتاديم. پس از طي مسافتي كه به پيشنهاد بابك بخشي از مسير را از داخل رود‌خانه رفتيم در ساعت 12:25 به محل كمپ بابك رسيديم . از آنجا مسير آسفالته از سمت راست به طرف هتل بابك مي‌رود كه از آنجا مسير پياده تا قلعه نزديكتر است اما از خود كمپ نيز براي رفتن به قلعه مسير پاكوب وجود دارد.
پس از 4 ساعت پياده روي به قلعه بابك رسيديم. البته لازم است اشاره نمايم كه از كمپ تا قلعه بيش از 2 ساعت راه نيست اما بيماري بابك كمي بد‌تر شده بود و مجبور شديم به دفعات توقف نماييم. ما ساعت 16:20 در پاي قلعه بابك چادر زديم. با توجه به احساس خستگي مفرط بابك او در چادر به استراجت پرداخت و من تنهايي به بازديد از قلعه كه جمعيت نسبتاً زيادي نيز آنجا بود پرداختم.
صبح روز بعد (پنج‌شنبه) حال بابك خوب شده بود اما تصميم گرفتيم قبل از اينكه مشكل جدي برايش پيش آيد او به سمت پايين حركت كرده و جهت مداواي سنگ كليه‌اش به تبريز برگردد. و من تنهايي و با قوت قلبي كه بابك به من داد به راه افتادم. و قرار شد جاهايي كه موبايل آنتن بدهد او را در جريان سفر خود قرار دهم تا اگر خداي ناكرده اتفاق خاصي برايم بيافتد به كمك من بيايد. همچنين قرار گذاشتيم اگر تا ظهر روز يك‌شنبه خبري از من نشد به گروه‌هاي امداد اطلاع دهد. البته اين رو هم بگم كه با توجه با ناشناخته بودن مسير خودم در مورد ادامه راه با ترديد مواجه بودم و در تماس تلفني شب قبلش با داود او نيز مرا از اين‌كار نهي نمود اما خودم تصميم گرفتم براي اينكه توانايي خودم را امتحان كنم كليه خطرات را پذيرا شوم. و تنها چيزي كه مرا مصمم به اينكار نمود كتاب براداران اميدوار و 10 سال جهانگردي آنها بود كه 4 سال آن را يكي از آن دو برادر به تنهايي آنهم در جاهاي بسيار پرخطر اجرا نمود. حالا من مونده بودم و حدود شصت كيلومتر پياده‌روي.
حدود ساعت 10 از مسير پاكوب كنار قلعه بابك به راه افتادم 500 متر جلوتر چند چادر عشايري بود. از وسط آنجا عبور كرده و پس از سئوال در مورد مسير به راه خودم ادامه دادم. لازمه بگم به هر كي كه مي‌گفتم به تنهايي مي‌خوام تا رود ارس پياده برم يه نگاه عاقل اندر سفيه به بنده مي‌انداخت و بعد تلاش مي‌كرد اگه شده منو منصرف كنه اما من تصميم خودمو گرفته بودم و مرغ تنها يه پا داشت. اينم بايد اضافه كنم كه من تنها مي‌دونستم كه بايد به رود ارس برسم و اينكه چطوري و از كجا نمي‌دونستم! اما پس از كلي پرسيدن و اطلاعات گرفتن فهميدم كه بهترين مسيرم رفتم به روستاي اسكولو و از آنجا به روستاي عاشقلو در كنار رود ارس( مرز ايران و ارمنستان) بود. پس از 45 دقيقه پياده روي در ميسر آسفالته و پس از ديدن اولين پاكوب در سمت چپ كه به سمت وسط جنگل پيش مي‌رفت از جاده خارج شدم و بدون اينكه بدونم اين مسير كجا ميره به پيش افتادم و فقط خوشحال بودم كه ديگه هم رو آسفالت راه نمي‌رم و هم اينكه را وسط جنگل سايه بود (بايد اشاره كنم كه تا روستاي اسكولو مسير آسفالته وجود دارد و پيشنهاد مي‌شه كساني كه مي‌خواهند اين مسير را برن و نخوان كه قلعه بابك رو ببينن از خود كليبر تا روستا رو با ماشين كرايه‌اي طي كنن). ولي پس از طي 40 دقيقه خودم هم نگران شدم كه اين راه منو كجا مي‌بره ولي بالاخره به محوطه بازي رسيدم و اونجا با ديدن يه گله گوسفند خوشحال شدم و پس از صحبت با يكي از چوپانها كه اون منطقه رو ميشناخت و با نشان دادن مسير به راه افتادم اما دوباره افتادم تو جاده و ناراحتي حركت در امتدادي جاده آسفالته.
ساعت 11:30 به روستاي آغويه رسيدم و بلافاصله به سمت روستاي اسكولو حركت كردم. در طول راه يك ساعت هم واسه نهار كنار جاده واستادم. در نهايت ساعت 15 به اسكولو رسيدم. و 20 دقيقه بعد و پس از پركردن آب و پرسيدن مسير ادامه راه دادم. اونجا منو خيلي در مورد خطرات راه و بويژه حيوانات وحشي ترسوندن ولي خب من بايد مي‌رفتم. از انتهاي ده يه مسير مال‌رو و پاكوب وجود داشت كه به سمت روستاي متروكه ينگي قشلاق مي‌رفت. قرار شد اگه من دير وقت اونجا برسم همونجا بمونم چون امن‌تر هست و اگه وقت بود برم بالاي بلندترين تپه اون منطقه كه يه دكل هم اونجا نصب كردن و مثل اينكه يه نفر هم اونجا كشيك ميده و از اونجا مرز ايران و روسيه ديده ميشه. من پس از دو نيم ساعت پياده‌روي و گذشتن از دوتا رودخانه(واسه گذشتن از اين دوتا رودخونه دو بار مجبور شدم ارتفاع كم كنم و تا ته دره پايين بيام و بعد دوباره بالا بكشم!) ساعت 17:30 به روستاي متروكه ينگي قشلاق رسيدم. سپس سمت دكل رو پيش گرفتم به اميد اينكه بتونم قبل از تاريكي هوا به اونجا برسم. قبل از رسيدن به اون روستاي متروكه و هم بعد از اون با ديدن فضله‌هاي تازه خشك‌شده خرس‌ها كمي به نگراني‌هاي اهالي روستا پي بردم. قبلاً خونده بودم كه خرس‌هاي منطقه ارسباران قهوه‌اي هستن و اهالي روسناهاي جنگل‌هاي آينالو جهت جلوگيري از روبروشدن با اونا با صداي بلند آواز مي‌خونن. واسه همين منم با اينكه آواز بلد نبودم چرت و پرت مي‌خوندم! بگذريم.
حدود يك ساعت از اونجا دور شده بودم و چون مسير مشخص نبود داشتم فكر مي‌كردم كه از كدوم سمت برم كه راحت‌تر باشه و هي دره‌ها رو بالا پايين نكنم كه يهو ديدم صداي چند تا سگ مياد. من بالاي كوه اين ور دره واستاده بودم و چند تا سگ بالاي كوه اون‌ور دره داشتن پارس مي‌كردن كه ديدم مثل اينكه قضيه جديه و اينا قصد دارن بيان پايين دره و بعد بيان اين بالا كه منو تكه پاره كنن اونم به خاطر گناه مرتكب نشده! خلاصه ديدم اوضاع خيته! بعد از چند لحظه ديدم يه مردي هم به هواي صداي سگ‌ها اومد بالاي كوه كه ببينه چي‌شده و من هم خوشحال و دادو فرياد كه جلوي سگ‌هات رو بگير. ولي بنده‌خدا اون هم هركاري مي‌كرد نمي‌تونست جلوي اونا رو بگيره و اصلاً به حرفش(سوت و سنگ‌هايي كه پرتاب مي‌كرد) گوش نمي‌دادن. خلاصه اون بيچاره هم مجبور شد مثل فشفشه به سمت پايين دره بياد تا جلوي سگ‌هارو بگيره و به من هم اشاره مي‌كرد كه منم از اون‌ور تو دره پايين بيام به سمت اون. و چشمتون روز بد نبيته كه تنها به فاصله چند متر كه مونده بود سگ‌ها به من برسن بالاخره چوپونه تونست جلوي اونارو بگيره. و اون موقع فهميدم كه سگ‌هاي عشاير چقدر خطرناك هستن. سپس بعد از كلي سئوال و جواب كه كي هستم و اينجا چيكار مي‌كنم(چون اولين بار بود كه اونجا با يه كوهنورد اونم تنها برخورد مي‌كردن و خب واسشون به سختي اين مسئله قابل هضم كه مي‌خوام برم رود ارس). اسم اون مردي كه منو از دست سگ‌ها نجات داد حسن بود يه همراه هم داشت به اسم اصغر كه سي و دو سالش بود و منو سپرد به اون كه با هم بياييم و خودش گوسفند‌ها رو به سمت چادر‌هاشون برد. چون من خسته بودم خيلي آهسته مي‌رفتيم و به پاي گوسفند‌ها نمي‌رسيديم. اصغر هم كه ديد من خسته هستم(بايد بگم كه كوله‌ام واقعاً سنگين بود) بنده خدا كوله منو به زور از من گرفت و حدود يك ساعت تو اون شيب بالا آورد! ساعت هشت شب بود كه به محل چادرهاشون رسيديم و دوباره همه سگ‌هاي اونجا ريختن دورو ور من كه منو بدرن! با اينكه من در چند ميليمتري اصغر حركت مي‌كردم ولي ول كن نبودن! و واقعا اصغر به سختي جلوشونو مي‌گرفت و بعضي وقتها با لگد و سنگ اونارو دور مي‌كرد. بعد به كمك اصغر كنار چادر اونا چادر خودم رو علم كردم. ظرف‌هاي آبم رو هم اصغر رفت پر كرد و به من تذكر داد كه شب از چادر بيرون نرم. بعد حسنآاقا(همون ناجي اول!) منو به چادر خودشون دعوت كرد و جاتون خالي حسابي پذيرايي كردن و شام مفصلي هم خورديم. يه مقدار هم گفتگوي تمدن‌ها انجام داديم و بعد رفتم چادر خودم و خوابيدم.
شب چند بار زوزه گرگا رو شنيدم و سگ‌ها هم بعضي‌وقت‌ها خيلي پارس مي‌كردن و به نظر مي‌رسيد دنبال يه چيزي مي‌رن و بعد بر مي‌گردن و خلاصه اون شب رو با استراحت نسبي خوب به صبح رسوندم. صبح اصغر منو بيدار كرد و دوباره كمك كرد كه چادر رو جمع كنم و بعد دوباره حسن‌آقا منو واسه صرف صبحانه به چادرشون دعوت كرد و ماست گوسفند خورديم(جاتون جداً خالي). ساعت 8 صبح بود كه راه افتادم. حسن آقا و يكي از دوستاش به اسم توكل منو تا بالاي تپه مشرف به اونجا همراهي كردن تا مسير رو به طور دقيق به من نشون بدن كه گم نشم. و سپس بعد از خداحافظي دوباره راه افتادم. يه ساعت بعد به منطقه حصارشده اونجا رسيدم و قرار بود كه امتداد سمت چپ ديوار حصار رو بگيرم و به سمت پايين برم تا به پارك جنگلي آينالو كه تفرج‌گاه عمومي هست برسم. ساعت 12:30 بود كه به پارك توريستي آينالو رسيدم و پس از چند دقيقه استراحت و ديدن گوزن‌ها و آهوها از پشت حصار‌ها به سمت روستاي عاشقلو حركت كردم. يادم رفت بگم كه اون منطقه پر از تمشك و آلوچه بود. از اونجا تا عاشقلو همش سرپاييني بود كه حدود 5 كليومترش خاكي و بقيه‌اش آسفالت هست. البته مي‌شد راه ميان‌بر هم زد و از آسفالت نرفت اما به چون مي‌خواستم همون شب به تهران برگردم ترجيح دادم بيشتر ريسك نكنم.
در طول راه ابتدا ساعت 14:40 به روستاي كلايه و سه ساعت بعد به روستاي عاشقلو رسيدم. و تا كنار رود هم 20 دقيقه فاصله بود. بعد رفتم كنار رود و چند دقيقه‌اي اونجا استراحت كردم و عظمت رود رو نظاره كردم. بعد برگشتم كنار جاده و با يه ماشين سواري و در امتداي رود ارس به سمت جلفا و از اونجا تا به تبريز رفتم. ساعت 22:30 به تبريز رسيدم و اونجا ساعت 23:15 سوار اتوبوس‌هاي تهران شدم و شنبه ساعت 10:30 به تهران رسيدم و اينطوري بود كه پرونده اين برنامه هم بسته شد. چون نخواستم گزارش طولاني‌بشه مجبور شدم خيلي از اتفاق‌هايي كه افتاده بود رو حذف كنم ولي در كل برنامه خوب و تجربه منحصر به فردي بود به باعث شد اعتماد به نفس بيشتري پيدا كنم.

به گزارش خبرگزاري فارس از تبريز، تراب محمدي ظهر امروز در جمع خبرنگاران اظهار داشت: اين بنا كه 9 سال قبل با شماره 2522 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده، به تقريب داراي 40 متر طول، 20 متر عرض و شش متر ارتفاع و وسعت تقريبي هزار و 100 متر است و در فرم اعياني ساخته شده است.
وي افزود: مرمت اين بنا كه در حدود 80 درصد دچار تخريب شده بود، از سال 77 و با بازسازي بال جنوب غربي، سقف شيرواني، سالن اصلي و مرمت ديوارهاي فوقاني آغاز شده، همچنان ادامه دارد.
محمدي با اشاره به اين بنا خاطرنشان كرد: اين خانه در دو طبقه ساخته شده است كه سقف طبقه نخست چوبي است و بنا داراي دو بال در جانبين شمالي و جنوبي است و در سمت غربي هم داراي ايوان زيبايي است.
وي تصريح كرد: بدنه اين ساختمان سنگي است، ديوارها با سنگهاي مالون و دور پنجره‌ها و ارسي‌ها و قرنيز شرفه‌ها با سنگ‌هاي پاك تراش تزئين شده كه فرم بنا، كارهاي سنگي، پايه‌ها و طاق‌هاي آجري آن داراي زيبايي خاصي است.
محمدي اضافه كرد: اين بنا سابق بر اين كاربري مسكوني داشته تا اينكه توسط دكتر امير ارشد از وراث مرحوم امير ارشد، سازنده بنا به منظور مرمت و اختصاص به يكي از كاربري‌هاي مورد نياز به سازمان ميراث فرهنگي استان اعطا شده است و در تلاشيم با پايان مرمت و بازسازي، كاربري بنا را به فرهنگي و هنري تبديل كنيم تا ضمن به جريان افتادن مجدد زندگي در بنا و ديدن يكي از آثار زيباي منطقه، امكان فعاليت فرهنگي براي مردم منطقه فراهم شود.
به گفته محمدي، اين بنا در 70 كيلومتري شمال تبريز و در روستاي اوخارا واقع شده و از نمونه‌هاي زيباي ساختمان‌هاي اعياني در منطقه است كه پس از ثبت تحت اختيار سازمان قرار گرفته و بر اساس قوانين ثبت، اين بنا از تاريخ ثبت ضمن رعايت حقوق مالكانه، تحت نظارت و مراقبت اين سازمان بوده و هرگونه اقدام و عملياتي كه منجر به تخريب يا تغيير هويت اثر شود، ممنوع بوده و مرمت و بازسازي اثر صرفا با تاييد و نظارت اين سازمان ممكن است و تخلف از آنها برابر مواد 558 لغايت 569 از كتاب پنجم قانون مجازات‌‌هاي اسلامي تعزيرات و مجازات‌هاي بازدارنده جرم محسوب شده و مرتكب، مشمول مجازات‌هاي قانوني است.

تراب محمدي امروز در گفتگو با خبرنگار فارس در جلفا افزود: به پيشنهاد سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان شرقي سه تپه تاريخي شهرستان جلفا در فهرست آثار ملي ثبت شد.
وي اضافه كرد: اين آثار در اجراي ماده يك از قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و ساير مواد و نظام‌نامه اجرايي آن در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.
محمدي تصريح كرد: اين تپه‌هاي تاريخي شامل «تپه قلعه جوق» به موقعيت جغرافيايي دهستان ارسي ـ جنوب شرقي روستاي سيه‌سران و با قدمت هزاره يك قبل از ميلاد و شماره 2577، « تپه دليان» به موقعيت جغرافيايي دهستان ارسي ـ روستاي ليور جان و با قدمت ساساني و شماره 22593، « تپه كهل» به موقعيت جغرافيايي دهستان شجاع 100 متري جنوب روستاي گلفرج و با قدمت قرون ميانه اسلامي و شماره 22592 است.
وي ياد آور شد: تاكنون بيش از يك هزار و 200 اثر از آثار تاريخي و فرهنگي استان آذربايجان شرقي در فهرست آثار ملي ثبت شده كه از اين تعداد بيش از 20 اثر به شهرستان جلفا اختصاص يافته است.

به گزارش گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران "ایسکانیوز"رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بااشاره به اهمیت ذخیره ژنوم گیاهی و جانوری گونه های مختلف، به خصوص در معرض خطر کشور، گفت: انتقال گونه های گیاهی و جانوری و قاچاق آن از کشور، امروزه از طریق سرقت منابع ژنتیکی که نوعی دستبرد حرفه ای و تخصصی است، صورت می گیرد که درصورت غفلت می تواند مالکیت معنوی و علمی گونه های آندمیک و بومی کشور را از دستمان خارج کند.
واعظ جوادی ذخیره ژنوم گیاهی و جانوری را پشتوانه و لازمه تحقیق و فن اوری در زمینه علوم زیست محیطی دانست و اضافه کرد:با ایجاد 5 مرکز بانک ژن در کشور،زمینه لازم برای ذخیره سازی و نگهداری ژن های گیاهی و جانوری در معرض خطر فراهم شده است.وی نقش محیط بانان را در شناسایی گونه های در معرض خطر، ناشناخته و کمیاب بسیار حائز اهمیت دانست و تاکید کرد :محیط بانان علاوه بر برخورد با تخلفات صید و شکار و تخریب محیط زیست ، باید در زمینه های علمی و تخصصی نیز رشد یافته و با نگاهی عالمانه از منابع طبیعی محافظت نمایند.
بیوک رییسی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان نیز با اشاره به یک ونیم سال تلاش مداوم برای راه اندازی بانک ژن شمالغرب کشور گفت : همزمان با برنامه های سخت افزاری و تجهیز بانک ژن، مطالعات ونمونه برداری از پستانداران و خزندگان شاخص و حمایت شده استان نیز شروع شده است.
وی تکمیل هرباریوم گیاهان در معرض خطر استان، خصوصاً منطقه حفاظت شده ارسباران و کیامکی را از برنامه های ذخیره سازی بانک ژن گیاهی استان نام برد.
بنابراین گزارش، ایجاد بانک ژن شمالغرب کشور به عنوان طرح برگزیده استان در بخش شکوفایی، توسط دبیرخانه ستاد جشنواره شکوفایی و نوآوری استان انتخاب شده است.

" تراب محمدي " به خبرنگار ايرنا گفت: تپه "گويجه بل " که قدمت آن به هزاره اول قبل از ميلاد باز مي گردد ، داراي آثاري از دوره هخامنشي ، اشکاني و قرون ميانه اسلامي است .
وي گفت: اين تپه محوطه بزرگي از حاشيه رودخانه گويجه بل را شامل مي شود که در دوران آباداني 400 متر طول و 300 متر عرض داشته و ارتفاعش از بستر رودخانه به 12 متر مي رسد.
محمدي به آثار به دست آمده ازاين تپه اشاره کرد و گفت: از اين تپه سفالينه ها و مجسمه هاي مختلفي به دست آمده که اکثر آنها با مواد کاني شني ساخته شده اند و به همين علت ناصاف و خشن ديده مي شوند.

وي گفت: حريم پيشنهاد شده اين اثر باستاني ، فاصله 40 متري شمال دامنه تپه همچنين حاشيه رود خانه گويجه بل و از غرب تا کنار جاده روستاي گونجيک مي باشد.
محمدي با يادآوري اينکه محوطه تپه به دليل موقعيت تاريخي ويژه براي پژوهش هاي علمي باستان شناسي مفيد است ، افزود: اطلاعات اين تپه در پايگاه پژوهشي قلعه بختک نگهداري مي شود.
رييس سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان شرقي اظهارداشت : اين اثر از زمان ثبت به منظور رعايت حقوق مالکانه ، تحت نظارت و مراقبت اين سازمان بوده ،هر گونه عمليات که منجر به تخريب يا تغيير هويت اثر شود ، ممنوع بوده و مرمت و بازسازي آن با تاييد و نظارت اين سازمان ممکن مي باشد.
تپه تاريخي روستاي گونجيک در يک کيلومتري شرق روستاي گونجيک از توابع دهستان گويجه بل شهرستان اهر به شماره 22576 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيد.

به گزارش ايرنا،" فاطمه واعظ جوادي" روز پنجشنبه در بازديد از معدن مس ونگون، ضمن مشاهده روند برداشت سنگ معدن تا تبديل آن به كنسانتره مس، بر لزوم رعايت اصول مديريت زيست محيطي در اين معدن تاكيد كرد.
وي با تاكيد بر ضرورت رعايت دقيق مديريت پسماند و پساب شيميايي و صنعتي معدن مس سونگون، تذكرات و دستورات لازم براي تحقق اين مهم را صادر كرد.
وي گفت: سازمان حفاظت محيط زيست براساس گزارشات مردمي و مسوولان با دقت و حساسيت مسايل مربوط به معدن مس سونگون را بررسي مي كند.
واعظ جوادي با اشاره به افزايش سطح حساسيت سازمان حفاظت محيط زيست كشور در روند صدور مجوز بهره برداري به صنايع و معادن تاكيد كرد:مكان يابي براي ايجاد كارخانه هاي تغليط و ذوب مس سونگون نيز از اين امر مستثنا نيست.
مديركل حفاظت محيط زيست آذربايجان شرقي نيز در اين بازديد با تاكيد بر عزم اين اداره كل مبني بر مديريت علمي در برنامه هاي زيست محيطي به دور از ديدگاه هاي سياسي و يك جانبه،اطمينان خاطر مردم و بهداشت محيط زيست و جامعه را اولويت كاري خود خواند.
"بيوك رييسي"اظهار داشت: كارشناسان محيط زيست استان در عين رعايت كامل ضوابط زيست محيطي ، آماده ارايه هرگونه مشاوره فني به سرمايه گذاران و مديران كارآفرين هستند.

به گزارش باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران "ایسکانیوز" به نقل از روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی افزود: این قلعه که در یک کیلومتری شمال غربی روستای پشتاب از توابع دهستان دو دانگه ای بخش هوراند شهرستان اهر واقع شده، متعلق به هزاره ای اول قبل از میلاد بوده و آثاری از تمدنهای اشکانی و ساسانی و قرون میانه اسلامی در آن یافت شده است. قسمت ورودی قلعه از سمت شمال و شمال شرقی است و دلیل این ادعا، بقایای آثار پلکانی در این بخش است.
این قلعه دارای آب انبارهای متعددی است که بیشتر آنها در سمت شمال و درون صخره ها کنده کاری شده اند. به گفته وی، این قلعه در زمان کاربری از امنیت بالایی برخوردار بوده است و حصار بیرونی که از هر طرف بر روی دیواره های صخره ای بلند ساخته شده، تاییدی بر این ادعاست چون به غیر از پلکان، صعود از قلعه از دیگر نقاط امکان پذیر نیست.
محمدی افزود: موقعیت ممتاز جغرافیایی، آثار معماری باقی مانده این قلعه شامل پله ها و آب انبارهای منحصر به فردی که دردل صخره ها کنده شده و دیواره های سنگی قلعه نشان از اهمیت قلعه در دوران کاربری آن دارد.
رئیس سازمان در مورد سفالینه ها ی یافته شده در قلعه پشتو نیز گفت: پراکندگی سفالینه های هزاره اول قبل از میلاد در این قلعه کمتر از آثار دوران اشکانی و ساسانی و قرون میانه اسلامی است. سفالینه های اشکانی و ساسانی این قلعه عمدتا دارای خمیره نخودی و قرمز و تزیینات کنده هندسی هستند و سفالینه های قرون میانه اسلامی در دو نوع ساده و لعابدار با خمیر مایه مواد کانی است.
به گزارش خبرگزاری ایسکانیوز، قلعه پشتو (پشتاب) با 163 متر ارتفاع از سطح آبهای آزاد، از شمال به ارتفاعات محلی یغیلی داغلار می رسد و روستاهای چین ناب و کوجان در جنوب و غرب آن قرار گرفته اند. قلعه از سمت جنوب شرقی به روستای پشتاب محدود است.
قلعه پشتو تحت مالکیت دولتی و اراضی ملی محسوب می شود و طبق مواد قانونی کتاب پنجم قانون مجازات های اسلامی تعزیرات و مجازات های بازدارنده، با کسانی که به آن آسیب برسانند یا به قصد کاوش اقدام به حفاری غیر مجاز کنند، برخورد خواهد شد.

همانطور كه اطلاع داريد وبلاگ منطقه زيباي ارسباران در نظرسنجي تورفابلاگ به عنوان وبلاگ برتر فصل تابساتن 1387 انتخاب شد.بدينوسيله از تمامي كساني كه در نظرسنجي تورفابلاگ شركت نموده اند و وبلاگ بنده را انتخاب نموده اند تا وبلاگ منطقه زيباي ارسباران با كسب 238 راي مقام اول را در بين بقيه وبلاگها كسب نمابد تقدير و تشكر را دارم.

مديريت وبلاگ منطقه زيباي ارسباران

اميد محمدي

آزاد تبریز- برای رسیدن به نقاط گردشگری فراوان اهر، از جمله جنگلهای انبوه ارسباران، بخصوص آنجا که گونه های مختلف گیاهی و مناطق حفاظت شده برای حفظ و پرورش آهوهای زیبا جلوه خاصی دارند و ابنیه تاریخی متعدد، قلعه های دیدنی و صعب العبور و محیرالعقول و دهها انگیزه دیگر برای سفر به این سامان و در کنار آن تنها وسیله ارتباطی شهرستانهای ورزقان، هوراند، کلیبر، خداآفرین، پارس آباد و منطقه وسیع مغان و همچنین ارتباط قسمتی از استان اردبیل و بزرگترین شهرستان آن یعنی مشکین شهر بامرکز استان آذربایجان شرقی (تبریز) و دیگر شهرهای آن، جاده پر اهمیت اهر- تبریز به طول تقریبی ۱۰۰ کیلومتر است که از هر نظر اهمیت فراوانی دارد. در این میان بیشترین قسمتهای این جاده در چهار فاز مختلف و در طول زمانی ۲۰ سال به دست شرکتهای غنی و فقیر گوناگون، ساخته و پرداخته شده و مورد استفاده قرار گرفته است. اما در مهمترین قسمت آن یعنی گردنه معروف (گویجه بل) که سر جمع آن حتی کمتر از ۵۰۰ متر است، کندی در احداث، دست مسافران انبوه را در حنا گذاشته و آنان را آزرده کرده است. هراز گاهی با اعلام در صدا و سیمای مرکز استان و در ساعاتی از روز آن را می بندند و انفجاراتی انجام می دهند و کارهایی می کنند ولی متاسفانه کارها آنچنان که باید و شاید پیش نمی رود. صرفنظر از این قسمت، محل ورودی اهر و ساختمان پل موازی پل قدیمی برای احداث جاده یکطرفه خود حکایتی دیگر است که بر تصادفات متعدد این قسمت حادثه خیز افزوده و آخرین بار آن، کشته شدن دو سرنشین در تصادف یک دستگاه سمند با یک دستگاه اتوبوس است که هنوز مراسم چهلم آنها برگزار نشده است. در اهمیت این جاده پر رفت و آمد همین بس که اصغری فرماندار اهر اعلام کرد که روزانه ۱۲ هزار خودرو در آن رفت و آمد می کنند که تازه این آمار مربوط به یک سال پیش و آمار جدید مسلماً بیشتر از این تعداد است.
خلاصه،کندی پیشرفت کارها در این گردنه باعث بیشترین گلایه مردم شده و آنها خواستار اتمام هرچه زودتر این قسمت هستند. امید آنکه در فصل کاری سال جاری مسئولین مربوطه با کار و تلاش بیشتر مسئله بغرنج گردنه گویجه بل را حل و فصل کنند و این کار را مثل سابق به روزهای یخبندان و ۳۰ درجه زیر صفر زمستان اهر موکول نکنند.

دكتر عزیز جوانشیر در این گفت و گو گفت : بر اساس اعلام یونسكو، جنگل های ارسباران در زمره 15 منطقه غنی جهان از نظر تنوع ژن های گیاهی و جانوری است.وی خطاب به سازمان های دولتی مسوول وتشكل های مردم نهاد هشدار داد: مبادا این تنوع ژنتیكی در اثر كم توجهی یا بی توجهی ، از بین برود.

وی از شناسنامه دار كردن گونه های گیاهی وجانوری موجود درجنگل های ارسباران و برنامه ریزی برای حفاظت از آنها به عنوان راهكاری مناسب در راستای صیانت از تنوع ژنی جنگل های ارسباران یاد كرد.

جوانشیر،با تشریح جاذبه های طبیعی جنگل های ارسباران،خواستار برنامه ریزی برای ترویج فرهنگ گردشگری طبیعت (اكوتوریسم ) در این منطقه زیبا و دیدنی شد.وی اضافه كرد: تحقق این مهم در كنار ایجاد بسترهای آشنایی مردم با فرهنگ حفاظت از محیط زیست ، می تواند،به مشاركت آنان در ارتقای سطح كیفی جنگل های ارسباران و تكثیر راحت گونه های گیاهی و جانوری آن منجر شود.

وی همچنین خواستار مشاركت دادن جنگل نشینان در طرح حفاظت از محیط زیست جنگل های ارسباران شد و افزود: این عمل ضمن افزایش درآمد آنان از وارد آمدن خسارات به این ثروت طبیعی در اثر قطع درختان برای استفاده به عنوان سوخت، جلوگیری می كند.

جنگل های ارسباران با 164 هزار هكتار وسعت در محدوده كوه های قره داغ و رودخانه ارس قرار گرفته است. ارسباران منطقه وسیعی است كه دارای 900 هزار هكتار وسعت بوده و از دو بخش ارسباران شمالی و جنوبی تشكیل می شود.

جنگل های ارسباران یك منطقه حفاظتی است و یونسكو ( سازمان علمی فرهنگی ملل متحد) آن را به عنوان منطقه ای حفاظتی و ذخیره گاه "بیوسفر" ( ژنتیكی ) در كره زمین مطرح كرده است.كارشناسان در بخش جنگل شناسی ایران در سالهای اخیر جنگلهای ارسباران را به دلیل داشتن 785 گونه گیاهی و 170 گونه درختی، شامل 42 تیپ مرتعی و 143 واحد جنگلی، در زمره یكی از مناطق با ارزش ژنتیكی جهان شناخته و به جهت برخی ویژگی های خاص یك منطقه رویشی مستقل، با نام منطقه جنگلی ارسباران معرفی كرده اند كه یكی از مناطق پنجگانه رویشی ایران، محسوب می شود.

جنگل های ارسباران از نظرجغرافیایی به اتفاق جنگل های خزری در زمره منطقه "هیركانی" قرار می گیرد و شباهت زیادی به جنگل های خزری و جنگل های كناره دریای سیاه دارد با این تفاوت كه به جای درختان راش و توسكای جنگل های شمال كشور و درختان كاج حاشیه دریای سیاه، درختان بلوط و ممرز در جنگل های ارسباران روییده است.

منطقه ارسباران با طبیعت زیبا و چشم اندازهای دلنشین و وجود اماكن و ابنیه تاریخی مختلف، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر نیز دارد.گیاهان دارویی موجود در این منطقه با ارزش قابل توجه، به عنوان یكی دیگر از محورهای توسعه منطقه می تواند از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد.

كنار رود ارس در استان آذربایجان شرقی را به حق جایی شبیه بهشت نامیده اند؛ از جلفا تا كلیبر و  ارسباران مناظر حیرت انگیز و شگفت آوری وجود دارد كه انسان را به وجد و شعف وامی دارد.

در میان روستاهای اطراف رود ارس با جنگل ها و كوه ها و مناطق حفاظت شده مارال ها، روستای اشتبین ، یكی از روستاهای شگفت كشور، شهرت خاصی دارد.مسافران پس از گذر از جلفا، روستای سیه رود، نوردوز (مرز ایران و ارمنستان) روستای دوزال، كردشت از سه راهی هراس به روستای زیبای اشتبین وارد می شوند.

روستای اشتبین از مجموعه سه آبادی به نام های هراس، سیاوشان و جعفرآباد تشكیل شده و دارای سابقه تاریخی كهن است. چندین كتیبه به خط ثلث مربوط به زمان شاه طهماسب صفوی، یك گورستان قدیمی، كتیبه های مرمرین مربوط به قرن های نهم و دهم هجری حكایت از پیشینه تاریخی گرانبهای آن دارد.

ابوالقاسم نباتی عارف و شاعر معروف آذربایجان در اشتبین به دنیا آمده و به وصیت خود در این مكان به خاك سپرده شده است. تولید ابریشم در این روستا از قدیم رونق دارد و عده زیادی از مردم به تولید و پرورش كرم ابریشم اشتغال دارند.

میوه های باغی و محصولات جالیز اشتبین بسیار مرغوب است. انار، انجیر، گردو، گلابی، آلبالو، زردآلو، انگور، سماق، زغال اخته، ازگیل، انگور و توت به فراوانی از باغ ها به دست می آید. به علت نبودن سردخانه و عدم امكان دسترسی آسان به شهر بسیاری از این میوه ها از بین می رود.

خانه های روستای اشتبین معماری بسیار زیبایی دارد و حیاط هر خانه پشت بام خانه دیگر است. در هر گوشه كوچه های آن، كارگاه تولید ابریشم به چشم می خورد و در این میان زنان روستا كه لواش تنوری می پزند نان را به میهمانان پیشكش می كنند.

نوجوانان و كودكان روستای اشتبین مانند بزرگان خود از كمك به میهمانان دریغ نمی كنند و تا مسافتی زیاد آنان را بدرقه می كنند

همشهری آنلاين در  تيرماه 1386 در سايت رسمي خود قلعه بابك را چنين توصيف مي كند :

«... در ميان آن كوه‌ها حصاري كرده بود كه آن را بذ خواندندي. او ايمن در آن‌جا نشسته بود و در آن‌جا همي بود تا روزگار بسيار برآمد و بدين جهت بيست سال بماند...»
قلعه بابك جايي است ميان ابرها. در ميان طبيعت سحرانگيز ارسباران. در قلمروي ايلات شاهسون.

اين‌جا بهترين مكان است براي ساخت و پرداخت يك اسطوره. يك قهرمان. بايد برفراز برج‌هاي اين قلعه ايستاد و به اطراف نظر افكند تا حس‌هايي همچون؛ ايمن بودن، فرمانروايي، شجاعت، عشق به ميهن، اعتراض، زيبايي و اسرارآميزي را درك كرد.

قلعه بابك به نام‌هاي جمهور و بذ هم معروف است و يكي از قلعه‌هايي است كه علاوه بر معماري و طبيعت، تاريخي دارد آميخته با حماسه و مقاومت. اطراف قلعه را دره‌هاي عميق 400 تا 600 متري احاطه كرده‌اند كه راه نفوذ به آن را مشكل مي‌كنند.

ظاهراً پيشينه آن به قبل از اسلام و دوران ساسانيان مي‌رسد.

امروز كه به قلعه مي‌روي، هنوز روح بابك را در آن‌جا حاضر مي‌يابي و به مردي مي‌انديشي كه به قول نفيسي، زندگي‌اش در پس پرده تعصب و خودخواهي مورخان از ما پنهان مانده.
منبع : همشهری آنلاین

"جنگل در ارسباران نفس می کشد" عنوان مقاله اي بوده كه شنبه 8 مهر ماه 1385 در روزنامه جام جم به چاپ رسيده است بد نيست كه مطالعه نموده و استفاده نماييد :

جنگل در ارسباران نفس می کشد
اينجا ارسباران است، منطقه اي درشمال غربي کشور و درشمالي‌ترين قسمت استان آذربايجان شرقي که ازکرانه رود ارس درمرزايران و كشور آذربايجان آغاز شده و 925 هزار هکتارعرصه را درشهرستان هاي کليبر، اهر، جلفا، ورزقان و مرند وقسمت کوچکي از استان اردبيل به خود اختصاص داده است.
جنگلهاي ارسباران ازانبوه ترين مناطق جنگلي محسوب مي شوند، به گونه اي که ورود به آنها برخلاف جنگلهاي شمالي کشوربه آساني امکانپذير نيست.
ازآنجايي كه ارتفاع اين حوزه از130مترتا ارتفاع بيشتراز3 هزارمترازسطح رود ارس ادامه مي يابد، گونه هاي بلوط (سفيد و سياه) کنارممرز به عنوان مقاوم ترين گونه ها نسبت به شرايط سخت وسرد آب و هوايي، جلوه سبز و درخشنده اي به دامنه هاي پرشيب اين جنگلها بخشيده است.
بي دليل نيست که ارسباران از سال 1976 به عنوان يکي از اندوختگاه‌هاي زيست سپهر يونسکو، مورد حمايت جهاني قرارگرفت وازحدود 30 سال پيش به عنوان مناطق شکار ممنوع و حفاظت شده مورد توجه بوده است. با اين حال جاي بسي تاسف است اگرحفظ واحياي اين منابع ارزشمند طبيعي که مايه قدرت و فخرسرزمين ما هستند همچون ساليان گذشته مورد بي توجهي قرار بگيرد.

ارسباران از نظر ويژگي هاي اکولوژيک، حيات وحش وميراث فرهنگي مشخصه هاي ممتازي دارد و محل انحصاري رويش گونه هاي نادري ازگياهان درايران بوده است و يگانه زيستگاه يکي ازنادرترين پرندگان جهان به نام سياه خروس است.
حوزه آبخيزارسباران ازتنوع زيستگاهي غني است، به طوري که تنها در منطقه حفاظتي حدود 98 گونه پرنده شناسايي شده است. علاوه برآن گونه هاي جانوري ديگرچون خرس قهوه اي، پلنگ، گراز، سياه گوش، کل وبز، شوکا، سياه خروس، انواع کبک وقرقاول و ديگر پرندگان و خزندگان نيزدرميان جنگلها، صخره ها و بيشه‌زارهاي منطقه زندگي مي کنند.
همچنين زمين جنگلهاي تحت حفاظت ارسباران، فلزي کمياب وپرارزش را درخود جاي داده که بدون شک به دليل غلظت ودرجه خلوص، ازمعادن منحصربه فرد مس جهان به شمارمي رود.
جاذبه هاي طبيعي و تاريخي منطقه، شامل مراتع، چمنزار، چشمه هاي آب معدني وقلعه هاي باستاني نيزاگردستمايه سود جويان قرارنگيرد مي تواند با برنامه ريزي دقيق وايجاد امکانات و راههاي دسترسي مناسب، به توسعه صنعت گردشگري و اکوتوريسم دراين منطقه از کشور بسيار کمک کند.

تنوع گونه ها، ضامن بقاي جنگل
جنگلهاي ارسباران به علت داشتن 785 گونه گياهي و170 گونه درختي جزو يکي از مناطق با ارزش ژنتيکي دنيا شناخته شده اند.
محمد رضا الهيان، مسوول منابع طبيعي شهرستان کليبربا تاکيد براين‌که هرچه تنوع گونه ها در جنگل بيشتر باشد، آفات وبيماري ها کمترخواهند بود، مي افزايد: ما در جنگلهاي ارسباران در قالب برنامه اصلاح وپرورش بيشتر براي حفظ گونه هاي موجود تلاش مي كنيم. دراين خصوص براي احياي گونه ها نيزصرفا ازگونه هاي بومي منطقه استفاده مي کنيم.
بررسي جنگلهاي ارسباران نشان مي دهد که درگذشته نه چندان دوراين مناطق، جنگلهاي دانه زاد بوده اند که به علت شدت تخريب (90 درصد به دليل تامين سوخت روستاييان) وبهره برداري هاي بي رويه در40 تا 50 سال گذشته، ازدانه زاد به شاخه زاد تبديل شده ودرحال حاضرازقدرت تجديد حيات دانه زاد برخوردارنيستند.
پس عمده عمليات اصلاحي، پرورشي وغني سازي ما با دخالت هاي فني برسوق دادن اين جنگلها از شاخه زاد به دانه زاد معطوف شده است. بعلاوه نبايد فراموش کرد که حفظ تنوع گونه هاي گياهي، آسيب پذيري آنها را نسبت به آفات، بيماري ها وحتي آتش سوزي هاي احتمالي درمنطقه کاهش مي دهد، چرا که هر يک داراي درجه سختي و مقاومت متفاوتي نسبت به عوامل فوق هستند.

چشم انداز بلوط هاي سياه و سفيد
عمده پوشش گياهي دراين جنگلها بخصوص ازارتفاع 300 تا 1400 متربه بلوط سفيد واز 1400 متربه بالا به بلوط سياه (گونه مقاوم‌تر بلوط) اختصاص دارد که هردو نسبت به شرايط سخت مقاوم هستند.
براي کمک وحفاظت ازاين پوشش عمده در جنگلهاي ارسباران در برخي مناطق جنگلي، به نهال کاري براي زاد آوري درختان بلوط نيزاقدام مي شود.
البته اين جنگلها زيستگاه ديگر گونه هاي با ارزش گياهي نيزهستند که برحسب ارتفاع ، منطقه رويشي آنها متفاوت است. کما اين‌که اولين منطقه رويشي درکناره ارس به درخت گزو کبه (نوعي صنوبر) پس از آن سياه تلو، بنه (پسته وحشي)، انار وحشي، افرا وممرز اختصاص دارد درواقع ممرز نيز کناربلوط ازعمده پوشش هاي گياهي منطقه محسوب مي شود.

گونه غيربومي وارد نمي کنيم
درجنگلهاي ارسباران ازورود هرنوع گونه غيربومي که مي تواند آفات ناشناخته اي را با خود به همراه آورد، امتناع مي شود.
مهندس جمشيد آقا زماني، مديرکل جنگلهاي خارج ازشمال با تاکيد براين که دستيابي به اهداف اصلي احياء واصلاح درجنگل نياز به طرح، آموزش وبرطرف کردن مقاومت هاي بومي با ايجاد راهکارهاي معيشتي دارد، مي گويد: اينجا ما شاهد گونه هاي مختلفي هستيم که درهر دامنه يکي مي تواند غالب شود وهرکدام ارزش خودشان را درجنگل دارند.
برخي گونه ها آفتاب پسند هستند مانند زرشک وبرخي سايه پسند هستند که مي توانيم آنها را زيرساقه درختان بلوط بکاريم.
درواقع همين گونه به حفظ کيفيت خاک کمک مي کند و آنها که قد مي کشند پناه اين درختان هستند. مجموعه اين گونه ها بايد تراکم انبوهي داشته باشند تا ما فضاي بازي بيش از نيم هکتار را در جنگل شاهد نباشيم.

سرخدار و ترکيبات ضد سرطان
ازيک گونه سايه پسند به نام سرخدار نيزبايد صحبت شود که متاسفانه از30 سال پيش تا کنون مورد قلع وقمع بوميان منطقه قرارگرفته است؛ چرا که اين گونه نوعي ماده سمي به نام تاکسون دارد که حيوانات پس ازخوردن آن پس از24ساعت جان خود را ازدست مي دهند.
الهيان با تاکيد برآخرين تحقيقات انجام شده درمراکز معتبرعلمي دنيا مي گويد: براساس اين تحقيقات مشخص شده است که ماده موثر اين گياه ، ترکيبات ضد سرطان دارد، به همين دليل اخيرا يک شرکت داروسازي درکشوراقدام به مطالعه واستخراج ماده موثر اين گونه گياهي کرده است و با توجه به از ميان رفتن بسياري ازانواع آن، بايد درصدد شناسايي و حفظ گونه‌هاي باقيمانده برآييم.

احياي جنگلهاي ارسباران عملي است
واقعيت آن است که جنگلهاي مرغوب وانبوه ارسباران بين ارتفاعات 1000 تا 1700 متر ازسطح دريا قراردارند که اين جنگلها سهم بسزايي درتوليد باران نامرئي دارند واين مناطق بهترين عرصه براي توسعه جنگل هستند و درپايين اين ارتفاعات به علّت تجاوز روستاييان (تامين سوخت، چراي دام وکشت ديم) درمعرض تخريب ونابودي است.
با اين حال بايد اذعان كرد که جنگلهاي ارسباران به علّت شرايط خاص هوايي درشرايط بهتري نسبت به جنگلهاي شمال وزاگرس هستند؛ چرا که دراينجا به دليل شرايط سخت آب وهوايي، خانوارها پراکنده ترهستند، درنتيجه ميزان تخريب نيز کمتر است.
در عين حال مهندس آقا زماني چنين اعتقاد دارد: اگر طرح اجرايي ومجري مناسب محلي داشته باشيم وبتدريج تصدي گري وحتي مالکيت هاي دولتي نيزتا حد امکان کاهش پيدا کند به گونه اي که عمده عمليات اصلاح، احياء وپرورش جنگل به عهده بوميان منطقه واگذارشود، مي توان اميدواربود که طي 5 سال آينده کل جنگلهاي ارسباران تحت پوشش طرحهاي جنگل داري وجنگل کاري قرار بگيرند.
همه اين طرحها مي تواند تحت نظارت سازمان جنگلها و مراتع واداره منابع طبيعي استان صورت بگيرد، ولي تا زماني‌که روستاييان انگيزه و اطمينان ازوجود راههاي تامين معيشت برحيطه مالکيت عرضي شان نداشته باشند نمي توان ازآنها انتظار داشت که براي تامين سوخت، اشتغال و ديگرنيازهاي معمولشان به جنگل متّکي نباشند.
اين وضعيت درباره ايلات و عشاير و حضورشان درمراتع نيزصادق است. حضور دام بيش ازظرفيت مرتع درچراگاه ها پيش ازهرچيز تابع نبود راهکارهاي معيشتي موازي وجايگزين براي منابع انساني اين مناطق است.
ناگفته نماند که عمليات سوخت رساني ازسال 1376 درروستاي اين مناطق آغاز شده وبا 2سال وقفه ازسال 83 ازسرگرفته شده است که البته بيشترمعطوف به روستا هاي دوردست کم خانوارمي شود، ولي مسوولان نيزخود اذعان دارند که اين طرح هنوزکفاف نيازروستاييان منطقه را نمي دهد.
پس درچنين شرايطي نمي توان روستاييان را حداقل ازاستفاده ازشاخه هاي خشکي که کف جنگلها روي زمين ريخته اند براي تامين سوخت شان درسرماي طاقت فرساي منطقه محروم کرد.

صنوبر و زراعت چوب
يكي از طرحهاي خوبي که طي ساليان اخيرمورد توجه روستاييان قرارگرفت، خريد نهال صنوبرو کاشت درحاشيه رودخانه‌ها است که هم مي تواند ازنظراقتصادي بازده بيشتري نسبت به گندم وباغات داشته باشد وهم چوب مورد نيازآنها را به عنوان سوخت تامين کند.
صلاح الدين کوزه کناني، مدير کل منابع طبيعي استان آذربايجان شرقي دراين ارتباط مي گويد: نهالستان هاي سرد سير استان به عنوان قطب توليد صنوبر( 3 گونه شاخص صنوبر) با تحت پوشش داشتن 75 هکتاردرسطح استان توانسته اند تا کنون 400 هزاراصله نهال توليد کنند، البته ظرفيت توليد اين نهالستان ها يک ميليون اصله است که به دليل کمبود آب تا کنون به اين سقف دست پيدا نکرده ايم.
با اين حال اجراي اين طرحها مي تواند جهش قابل توجهي را در عرصه زراعت چوب ميان روستاييان ايجاد کند.

انقلاب زمين
آنچه ما به آن نيازداريم يک انقلاب است، يعني ايجاد جنبشي چند گانه دردرک و شناخت عمومي ازجنگل و ارزشهاي طبيعي تجديد ناپذيري که متکي برحفظ آن است و نيز درپذيرش مسوولان بخش دولتي بر اين که کارها و تصدي گري ها را به بخش خصوصي و البته با آموزش هاي لازم به مردم محلي منطقه واگذار کنند. بدون شک حفظ ، اصلاح واحياي جنگل نياز به طرح، مجري مناسب، آموزش واعتباردارد، ولي امري عملي و تحقّق يافتني است.
نبايد هرگز از ياد ببريم که جنگل، چه درارسباران، شمال يا زاگرس باشد، ميراث قرنها پيش است و بايد براي قرن ها بماند و نسلهاي آينده نيزمالک و وارث آن باشند.

ارسباران و مركز آن اهر، دژ قوم ماد و رودخانه ارس مرز دولت ماد بود. اهر از شهرهاي قديمي آذربايجان است. اين شهر قبل از اسلام اوزانلار نام داشت و به نام ميمد نيز مشهور بود. بعد از ظهور اسلام به نام اهر يا اهريچ خوانده شد كه حاكم نشين قره داغ بود.در سال 23 هجري قمري در زمان خليفه دوم، قواي اسلام به فرماندهي بكر بن عبدالله به اين منطقه دست يافتند.در زمان خلافت عباسيان از سال 200 تا 222 هجري قمري بابك خرمدين در آذربايجان بر عليه خليفه عباسي ( معتصم ستمگر) قيام كرد و قريب به 20 سال در مقابل سپاهيان خليفه مقاومت نمود و حماسه‌ها آفريد. او بزرگترين سرداران عرب و سپاهيانش را كه بيش از 250 هزار نفر بودند نابود كرد.درزمان حكومت شهرياران گمنام ( كنگريان، جستانيان، آل مسافر، رواديان) شهر اهر در رديف سرزمين قهرمانان استقلال طلب ايران بود. پس از حكومت سلجوقيان و خوارزمشاهيان، در زمان اتابكان، شهرستان اهر مركز حكومت اولاد جهان پهلوان، اتابك آذربايجان بود و تعدادي از آنان به نام مالك اهر در ارسبان حكومت كردند.در زمان حكومت صفويه جنگ سختي بين مردم اهر و ايل بايبوردلو با قشون عثماني درمحل معروف به قانلي گول در جنوب اهر اتفاق افتاد. در دوره قاجاريه و جنگ‌هاي ايران و روس شهر اهر مركز فرماندهي عباس ميرزا نايب السلطنه بود. در سال 1228 هجري قمري، زمان وقوع جنگ‌هاي اصلاندوز، سرجان ماكدونالد سفير انگلستان درايران به اتفاق ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني، در اهر به حضور فتحعلي شاه قاجار رسيد. در بيماري وباي وحشتناك تبريز به سال 1228 قمري كه عده بي‌شماري تلف شدند، محمد شاه مدتي در اهر اقامت داشت و به امور آذربايجان رسيدگي مي كرد.مظفر الدين شاه قاجار درسفري به ارسباران بعضي مناظر طبيعي اروپا را با نقاط دل‌انگيز اين منطقه مقايسه كرده است.در سال 1240 هجري قمري سپاه ژنرال مدداف روسي با استفاده از غفلت حكام ارسباران، از ارس عبور كرد و اهر را گرفت. ولي بعد از مدتي عقب نشيني كرد و به قفقاز برگشت. در دوره دوم جنگ ايران و روس ( 43- 1241 هـ .ق) كه ژنرال پاسكويچ روسي تبريز را در تصرف داشت، ژنرال گراف سوخان براي تصرف اهر و اردبيل به اين منطقه آمد و شهرها و روستاهاي مسير راه را تصرف و به آزار و اذيت مردم بي‌دفاع پرداخت. رضاخان در اوايل حكومت خود مسافرتي به ارسباران كرد و در گردنه مشك عنبر، دستور داد تا اسم قره داغ را مشكبار بنامند كه عملي نشد. آنچه در تاريخ معاصر آذربايجان معروف و مهم است قيام مردم تبريز به رهبري ستارخان ( سردار ملي ) در انقلاب مشروطيت است. او اهل ارسباران بود وبه نام ستار قره داغي معروف است.
منبع سايت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
 

تراب محمدي"روز چهارشنبه در گفتگو با خبرنگار ايرنا با اشاره به اينكه اين قلعه تاريخي در بخش "خداآفرين" شهرستان كليبر واقع است، گفت:اين قلعه در دوران آباداني خود سيصد متر طول و يكصد متر عرض داشته است.
وي با اشاره به اينكه در زمان حاضر درقسمتهاي شمال و جنوب قلعه آثاري از بقاياي برج ديده باني و آب انبار به چشم مي خورد،اعلام كرد:اين قلعه مربوط به هزاره اول ميلادي است.

لينك اصلي خبر :

http://www.arasbaran.net/index.php?option=com_content&task=view&id=620&Itemid=2

مجموعه فرهنگی تاریخی شیخ شهاب الدین اهری در 95 کیلومتری استان آذربایجان شرقی با همت مسئولین شهرستان و سازمان میراث فرهنگی خود را برای دیدار میهمانان نوروزی و گردشگران داخلی و خارجی آماده نموده است .

بقعه شیخ شهاب الدین اهری این مجموعه که در بافت قدیمی مرکز منطقه اهر ارسباران قرار دارد به جهت واقع شدن در شاهراه گردشگری منطقه ارسباران سالانه پذیرای هزاران گردشگر داخلی و خارجی است که امسال بازدید از این مجموعه فرهنگی و آثار تاریخی شهرستان، بنا به گفته مسئولان گردشگری شهرستان نسبت به سالهای گذشته از رشد قابل توجهی برخوردار است که ذیلاً جهت آشنایی بیشتر،اطلاعاتی درباره این مجموعه ارائه می شود:

به گزارش روز یکشنبه گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران (ایسکانیوز) از اهر ، ساختمان بنای شیخ شهاب : ساختمان بنا شامل خانقاه ، مسجد ، ایوانی بلند ، مناره ها و غرفه های متعدد است. تاریخ بنا بدرستی معلوم نیست لیکن از قرن هفتم هجری قمری ساختمان بنا دارای تشکیلاتی بوده است . هرچند بعضی آنرا منتسب به زمان شاه عباس صفوی می دانند ولی قدمت بعضی از قسمتها از جمله حصار سنگی مقبره و در شرقی به قبل از صفویه مربوط می شود . مشخصات دوره ایلخانی که در این بنا دیده می شود عبارتند از بلند سازی ارتفاع بنا ، تبدیل مقطع 4 ضلعی به 8 ضلعی بوسیله فیل گوششها در نقطه شروع گنبد ، گنبد دو پوش .
خانقاه : فضای بزرگی که زیر گنبد دو پوش قرار گرفته مقطعی مربعی شکل دارد که هر ضلع آن 20/11 متر است و ارتفاع آن 18 متر و ضخامت دیوارهایش 30/1 متر می باشد و در اصطلاح محلی به قوشخانه معروف است و در طرفین خانقاه اتاقهایی به ابعاد 30/6 * 60/9 متر و قرینه هم ساخته شده اند که به چینی خانه ( محل نگهداری ظروف چینی ) معروف شده است .
مسجد : این قسمت در شرق بقعه به ابعاد 90/60 * 30/9 متر واقع شده و با گچ بریها و نقاشی هایی تزئین یافته و دور تا دور دیوارهایش حاوی دستخط هایی است که از میان آنها نوشته های شیخ بهائی ، شاه عباس سوم ، ابوالقاسم نباتی شناخته شده است .
حصار سنگی مقبره : حصار سنگی مقبره بصورت مستطیلی شکل به طول 15/15 متر و به عرض 75/7 متر در دور صحن کشیده شده و با نقوش اسلیمی و هندسی بصورت مشبک حجاری شده و از شاهکارهای حجاری اسلامی است . در قسمت ورودی و در سمت راست کتیبه ای با خط کوفی و با عنوان الله ـ محمد ـ علی بصورت حجاری دیده می شود .
گفتنی است : شیخ شهاب الدین محمود اهری فرزند احمد اهری در نیمه شعبان 580 هجری قمری در شهر اهر چشم به جهان گشود و در زادگاه خود رشته های صرف ، نحو ، فقه ، اصول و اخلق را در محضر ملاحسن اهری فرا گرفت . سپس در سن 25 سالگی برای تکمیل مراحل علمی و عرفانی خود راهی بغداد شد و در محضر شیخ رکن الدین سجاسی به کسب فیض و کمالات معنوی پرداخت . وی پس از رسیدن به درجه قطب و با دستور استادش برای ارشاد و راهنمایی مردم به موطن خود بازگشت و به ارشاد و تعلیم پرداخت . اثر مکتوبی نیز از این عارف اندیشمند بنام عشق نامه بجای مانده که متضمن عقاید و آرای عرفانی اوست . این عارف بزرگ در سال 665 هجری قمری چشم از جهان فروبست و در صحن خانقاه خود به خاک سپرده شد و از آن به بعد خانقاه وی بعنوان مقبره شیخ شهاب الدین معروف شده است . از مریدان معروف وی میتوان از شیخ جمال الدین تبریزی ، شیخ زاهد گیلانی ، شیخ صفی الدین اردبیلی ، باله حسن بنیسی و بابا فرج وایقانی نامبرد .

لينك  اصلي :

http://www.arasbaran.net/index.php?option=com_content&task=view&id=589&Itemid=2

اهر ـ خبرگزاری ایسکانیوز : شهرستان اهر مرکز منطقه ارسباران در 95 کیلومتری مرکز استان و در شمالشرق آذربایجانشرقی واقع شده و از شمال به کلیبر ، از جنوب به هریس ، از شرق به مشکین شهر و از غرب به ورزقان محدود شده است.به جهت واقع شدن در شاهراه گردشگری استان ، خصوصاً مناطق جنگلی ارسباران و دارا بودن جاذبه هاب متنوع گردشگری و آثار تاریخی در منطقه و همچنین بعنوان پل ارتباطی بین استان اردبیل و دشت مغان با مناطق مرزی جمهوری آذربایجان و ارمنستان یکی از شهرهای مهم گردشگری استان به شمار می رود که در زیر به برخی از آثار تاریخی و گردشگری آن اشاره شده است :
بقعه شیخ شهاب الدین اهری: در پارک شیخ شهاب الدین قرار گرفته وآرامگاه شیخ شهاب الدین محمد اهری - عارف بزرگ قرن هفتم هجری- است. این بنای تاریخی با معماری اسلامی نشانگر ذوق هنر مردم این دیار در روزگار گذشته می باشد. تاریخچه این بقعه به عصر شاه عباس اول می رسد ولی قدمت بعضی از قسمتهای آن از جمله حصار سنگی مقبره و درب شرقی به قبل از دوره صفویه (دوره ایلخانی)مربوط میشود. این بقعه دارای 1497 مترمربع بوده و ساختمانی مشتمل بر خانقاه، مسجد، ایوانی بلند، مناره ها و غرفه های متعدد است از سال 1374 ه.ش. از قسمت خانقاه این بنا، بنا به عرفانی بودن بنا، بعنوان موزه ادب و عرفان شیخ شهاب الدین اهری استفاده می شود که در سطح کشور در نوع خود اولین موزه بوده و در حال حاضر شامل سه سالن و یک صحن است. در سالن ها اشیای عرفانی از قرن 15ـ7 ه.ق. و در صحن سنگ مزارهای قرن 15ـ11 ه.ق. به نمایش گذاشته شده است .
مسجد جامع اهر: با 21 گنبد و با طاقهای آجری و ستونهای عریض و استوار یادگاری از دوران سلجوقیان و اتابکان آذربایجان است .
بازار سرپوشیده اهر: با طاقهای آجری ساخته شده و در زمان حکمران ارسباران(رشیدالملک) مرمت و بازسازی شده و دارای راسته بازار ـ بازار نصیربیک و بازار جعفرقلی خان و بازار کفاشان می باشد. این بنا دارای حمامی بوده که در زمانهای قدیم از بین رفته است و اکنون محوطه آن دیده می شود . بازار اهر دارای تزئینات گچبری است و این تزئینات در کمتر بازاری دیده می شود.بازار دارای شاخه های متعددی بوده،راسته بازار،بازار کفاشان و بازار نصیر بیگ قسمتی از بازار های قدیمی اهر است که به شکل و شیوه قدیمی خود پا بر جاست .
کاروانسرای شاه عباسی: با طاقهای آجری و معماری زیبا در مسیر جاده اهر-تبریز و گردنه گویجه بیل واقع گردیده و دارای یک سالن بزرگ و غرفه های متعدد است و منصوب به دوره صفویه می باشد .
جنگل طبیعی انداب (پارک جنگلی فندقلو): در 25 کیلومتری اهر- مشگین شهر بر فراز کوههای سرسبز روستای انداب قدیم واقع شده که بیشتر پوشش گیاهی آن درختان فندق می باشد .
جنگل طبیعی تنباکولو: در بخش هوراند واقع شده و بعنوان یکی از مناطق جنگلی ارزشمند رویشگاه گونه های متنوع گیاهی و یکی از جاذبه های مهم گردشگری شهرستان به شمار می آید که سالانه پذیرای هزاران گردشگر می باشد .
خانه دکتر قاسم اهری: واقع در خیابان حزب ا... از قدیمی ترین خانه های موجود در اهر می باشد. این بنا دارای سرسرا و اتاقهای متعدد است.زیباترین قسمت بنا نورگیرها و تزئینات داخل آن است. و در سالهای اخیر قسمت هایی از بنا آسیب دیده است که بوسیله سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان در دست مرمت و استحکام بخشی است و در سال 84 پارکی به نام پارک دکتر قاسم اهری در مقابل این بنا توسط شهرداری اهر احداث گردیده و مورد بهره برداری است .
سد ستارخان اهر: در 15 کیلومتری جاده اهر- ورزقان واقع شده است. این سد اخیرا به زیستگاه پرندگان مهاجر تبدیل شده که در تابستان مرغابی ، لک لک و مرغ ماهی خوار و در فصل زمستان انواع مختلف پرندگان آبزی سیاحان بسیاری را به این منطقه می کشاند. همچنین امکان صید انواع ماهی در آبهای این سد و فضای سبز اطرف ان موجب شده تا این محل به تفرجگاهی برای خانواده ها و جوانان گردد .
قلعه پشتوی هوراند : این بنا در ارتفاع 3000 متری ساخته شده است و تنها دارای یک ورودی بوده که مسیر آن دارای پله های سنگی است.

به گزارش خبرنگار مهر در تبریز مدیر کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی ظهر امروز در این مراسم گفت: مارال‌های رها شده 11 راس ماده و 15 راس نر بوده که با بررسی های ژنتیکی بهترین مارال های احیای نسل شده از نظر توان ادامه زندگی هستند .

بیوک رئیسی افزود: مطالعات احیای مارال به عنوان یکی از گونه های جانوری منقرض شده از سال 71 در آذربایجان شرقی شروع شد .وی با بیان اینکه عملیات احیا در دو بخش کوتاه مدت و بلند مدت اجرا شد افزود: پروسه کوتاه مدت این پروژه شامل قرنطیه پنج هکتاری با هفت راس مارال بود که در سال 76 محوطه قرنطیه شده به هفت هکتار رسید.

وی اظهار داشت: ‌در فرایند بلند مدت احیای مارال نیز که 25 سال به طول خواهد کشید محوطه قرنطیه به 553 هکتار افزایش می یابد .مدیر کل حفاظت محیط زیست آذرغبایجان شرقی اضافه کرد: هم اکنون به دلیل وجود معارضین فراوان در عرصه های جنگلی و نیز کمبود اعتبار،‌محوطه قرنطیه مارال ها به 180 هکتار کاهش یافته و فنس کشی شده است.مدیر کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی موفقیت های کسب شده در احیای مارال را یادآور شد و اظهار داشت: در سال های گذشته تحولات خوبی در استان و کشور ایجاد شده و حساسیت مردم و مسئولان به ضروت احیای این گونه جانوری افزایش یافته است.

به گفته رئیسی تا کنون برای پروژه احیای مارال یک هزار و 290 میلیون ریال از محل اعتبارات ملی و یک هزار و 50 میلیون ریال از محل اعتبارات استانی هزینه شده است.وی با اشاره به نصب دوربین های حفاظتی در محوطه قرنطیه مارال های ارسباران گفت: تلاش می شود در آینده نزدیک مرکز تحقیقات مارال برای علمی کردن بررسی های این گونه جانوری احداث شود.

جنگل‌های ارسباران با 164هزار هکتار وسعت در محدوده کوه‌های قره‌داغ و رودخانه ارس قرار گرفته است.

جنگل‌های ارسباران یک منطقه حفاظتی است و به عنوان ذخبره گاه زیست کره در سال 1354 از سوی یونسکو به ثبت رسیده است .

کارشناسان زیست محیطی جهان جنگلهای ارسباران را به دلیل داشتن 785گونه گیاهی و 170گونه درختی، شامل 42تیپ مرتعی و 143واحد جنگلی، در زمره یکی از مناطق با ارزش ژنتیکی جهان شناخته اند.منطقه ارسباران با طبیعت زیبا و چشم‌اندازهای دلنشین و وجود اماکن و ابنیه تاریخی مختلف، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر نیز دارد.یادآور می شود نسل گوزن مارال به عنوان یکی از زیباترین گونه های جانوری ایران از 60 سال پیش در جنگل های ارسباران منقرض شده بود .

ارسباران و مركز آن اهر، دژ قوم ماد و رودخانه ارس مرز دولت ماد بود. اهر از شهرهاي قديمي آذربايجان است. اين شهر قبل از اسلام اوزانلار نام داشت و به نام ميمد نيز مشهور بود. بعد از ظهور اسلام به نام اهر يا اهريچ خوانده شد كه حاكم نشين قره داغ بود.در سال 23 هجري قمري در زمان خليفه دوم، قواي اسلام به فرماندهي بكر بن عبدالله به اين منطقه دست يافتند.در زمان خلافت عباسيان از سال 200 تا 222 هجري قمري بابك خرمدين در آذربايجان بر عليه خليفه عباسي ( معتصم ستمگر) قيام كرد و قريب به 20 سال در مقابل سپاهيان خليفه مقاومت نمود و حماسه‌ها آفريد. او بزرگترين سرداران عرب و سپاهيانش را كه بيش از 250 هزار نفر بودند نابود كرد.درزمان حكومت شهرياران گمنام ( كنگريان، جستانيان، آل مسافر، رواديان) شهر اهر در رديف سرزمين قهرمانان استقلال طلب ايران بود. پس از حكومت سلجوقيان و خوارزمشاهيان، در زمان اتابكان، شهرستان اهر مركز حكومت اولاد جهان پهلوان، اتابك آذربايجان بود و تعدادي از آنان به نام مالك اهر در ارسبان حكومت كردند.در زمان حكومت صفويه جنگ سختي بين مردم اهر و ايل بايبوردلو با قشون عثماني درمحل معروف به قانلي گول در جنوب اهر اتفاق افتاد. در دوره قاجاريه و جنگ‌هاي ايران و روس شهر اهر مركز فرماندهي عباس ميرزا نايب السلطنه بود. در سال 1228 هجري قمري، زمان وقوع جنگ‌هاي اصلاندوز، سرجان ماكدونالد سفير انگلستان درايران به اتفاق ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني، در اهر به حضور فتحعلي شاه قاجار رسيد. در بيماري وباي وحشتناك تبريز به سال 1228 قمري كه عده بي‌شماري تلف شدند، محمد شاه مدتي در اهر اقامت داشت و به امور آذربايجان رسيدگي مي كرد.مظفر الدين شاه قاجار درسفري به ارسباران بعضي مناظر طبيعي اروپا را با نقاط دل‌انگيز اين منطقه مقايسه كرده است.در سال 1240 هجري قمري سپاه ژنرال مدداف روسي با استفاده از غفلت حكام ارسباران، از ارس عبور كرد و اهر را گرفت. ولي بعد از مدتي عقب نشيني كرد و به قفقاز برگشت. در دوره دوم جنگ ايران و روس ( 43- 1241 هـ .ق) كه ژنرال پاسكويچ روسي تبريز را در تصرف داشت، ژنرال گراف سوخان براي تصرف اهر و اردبيل به اين منطقه آمد و شهرها و روستاهاي مسير راه را تصرف و به آزار و اذيت مردم بي‌دفاع پرداخت. رضاخان در اوايل حكومت خود مسافرتي به ارسباران كرد و در گردنه مشك عنبر، دستور داد تا اسم قره داغ را مشكبار بنامند كه عملي نشد. آنچه در تاريخ معاصر آذربايجان معروف و مهم است قيام مردم تبريز به رهبري ستارخان ( سردار ملي ) در انقلاب مشروطيت است. او اهل ارسباران بود وبه نام ستار قره داغي معروف است.
منبع سايت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی  و سایت  ارسباران
 

صــفحه عالم ده بیر درّ نـهـان دیر اوشــتوبــون            
وزنه گلمز، چکمک اولماز چوخ گیران دیر اوشتوبون  
باش چکیب عرش برینه دورد طرفدن داغ لاری           
فی الحـقـیقـت لـنگر کـون و مـکان دیـر اوشتوبون  

حکیم نباتی  
روستای اشتبین در طول 46 درجه و 29 دقیقه شرقي و عرض 38 درجه و 51 دقیقه شمالي قرار دارد و از توابع بخش سیه رود و دهستان نوجه مهر شهرستان جلفا واقع در استان آذربایجان شرقی است. فاصله روستا از جاده اصلی و مرزی سیه رود، خداآفرین حدود 7 کیلومتر است.  
روستای اشتبین متشکل از سه آبادی به نامهای هراس، سیاوشان و جعفرآباد، نمونه ای از روستاهای کوهستانی ـ میان دره ای محسوب می شود.  
محدوده روستا از نظر تقسیمات آب و هوایی جزء مناطق با اقلیم سرد و دارای زمستانهای طولانی بوده و برای چندین ماه از سال پوشیده از برف است.  
بافت روستای اشتبین بواسطه احاطه ی باغات و سایر عوامل کالبدی نظیر ناهمواری ها، بستر سنگی، شیب تند اراضی و شرایط اقلیمی خاص، کاملا فشرده و فقط در محدوده شمالی روستا امکان توسعه محدود وجود دارد.  
در سال 1385 روستای اشتبین دارای 773 نفر جمعیت در قالب 150 خانوار بوده است.  
این روستا با شماره 2692 در تاریخ 17/3/79 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است. اسناد به دست آمده از سنگ نوشته های موجود در روستا تاریخ 843 و 976 هجری قمری را نشان می دهند، ولی به نظر می رسد معماری موجود در برخی بناها مربوط به دوره اشکانیان است.  
از لحاظ بافت، اشتبين جزو روستاهاي تلي شكل است كه داراي چشم انداز خيلي جالب مي باشد . در شرق و پایين ترين قسمت دره روستا ، رودخانه اي در جريان است كه با صداي دلنواز و منظره  منحصر به فردش زينت و زيبایي خاصي بر روستا بخشيده است و حتي وجود باغ های وسيع و سرسبز در پرتو اين رود است . به علت عدم رعايت بهداشت وجاري ساختن فاضلاب هاي منازل (به دليل بافت شهري فعلي ) وريختن خاكستر تنورها وفضولات حيواني در رودخانه بعضي مواقع رنگ رودخانه تغيير مي يابد .  
اقتصاد روستا بر اساس باغ داري ودام داري است و بيشتر روستایيان داراي باغات پربار و وسيع هستند و از طريق فروش ميوه جات از جمله انجير، انار، گردو، سيب و ... امرار معاش مي كنند .  
مهمترين محدوديت روستا در توليد وارائه ی محصولات به بازارهاي منطقه اي، دوري از بازار مصرف مي باشد كه باعث افزايش هزينه حمل مي گردد . ضمن اينكه روستاي اشتبين توانايي بالقوه اي براي تبديل به منطقه توريستي را دارد .  

 وجه تسمیه اشتبین  
برخی از محققان گفته اند: چون روستای اشتبین از «سه» آبادی نزدیک به هم تشکیل شده لذا این جا را اوش توبین یا سه  روستا نامیده اند من این نظر را رد نمی کنم اما دیدگاه دکتر حسین محمد زاده صدیق مصحح دیوان ترکی حکیم نباتی  را نیز در این خصوص قابل تأمل می دانم و خلاصه ی نظر وی را جهت آگاهی خوانندگان ارجمند هفته نامه گویا در این بخش ارائه می نمایم ایشان نوشته اند:  
«واژه ی اوشتوبون از سه قسمت تشکیل شده است؛ اوش + توب+ون  
اوش همان اوچ در گویش اهر و پیرامون آن است و به معنی عدد سه است.  
توب به معنی قوم، قبیله و جمعیت است  .  
بخش سوم آن «ین» یا «ون» در اغلب اسامی مکان های جغرافیایی آذربایجان و سایر مناطق ایران به چشم می خورد.  
پس  اوشتوبون یعنی محل زندگی سه قوم و می دانیم که حداقل تا زمان حکیم نباتی علاوه بر جمعیت ترک زبان اقوام تات و ارمنی نیز در این روستا ساکن بودند اما بعدها  با غلبه ی زبان ترکی این اقوام از نظرگویش و آیین با ترک زبانان روستا همسان شده یا از آن جا مهاجرت کرده اند. »  

حکیم نباتی شاعر و عارف مشهور اشتبینی در قصیده ای با مطلع:  
یئنه شوریده کونلوم عاشیق بیر گول عذار اولموش            
 ائدیب مشق جنون،دیوانه لر تک داغدار اولموش  

بیتی به گویشی تاتی سروده که بر حضور تات زبان ها در اوشتبین صحه می گذارد:  
ذونستش چه دوت شعر و نوایم چمی جوقندا                
ایزان زون ویل برو خوش ماهرو پالوده وار اولموش  
 

یعنی : [یار]دانستش چه بود شعر و نوای همچون قند من    از آن جهت دلبر و خوش ماهرو مانند پالوده شده بود.  

منبع: دیوان اشعار ترکی حکیم ابوالقاسم نباتی به تصحیح دکتر حسین محمدزاده صدیق ناشر اختر،تبریز1385

تنها روستاي صخره‌اي زنده جهان - کندوان

روستاي « كندوان» در 22كيلومتري اسكو و 62 كيلومتري تبريز در ميان دره‌اي با صفا كنار رودخانه‌اي پر آب به همين نام واقع شده است و شيوه بناي خانه‌هاي اين روستا از نوع معماري صخره‌اي به شكل مخروطي يا كله قندي مربوط به قرن هفتم هجري است.

آذربايجان سرزمين شكوه و شكوت، دلاوري و نام آوري، فرهنگ و هنر، علم و مدنيت، صفا و يكرنگي و سرزمين انديشه‌هاي ناب است.

منطقه حفاظت شده ارسباران با وسعت 72 هكتار در كناره‌هاي جنوبي رود ارس در شهرستان كليبر واقع شده و به عنوان مكان ذخيره بيوسفر به ثبت رسيده است و از ارزش‌هاي خاص گياهي و جانوري برخوردار است. 

 *پناهگاه حيات وحش كيامكي

پناهگاه حيات وحش كيامكي با وسعت 84 هزار هكتار و به ارتفاع 700 متر از سطح دريا از كناره هاي رود ارس در مرز ايران با جمهوري آذربايجان و ارمنستان تا ارتفاع 3 هزارو 347 متري در كوهستان كيامكي شهرستان مرند گسترده شده است.

*تالاب قره قشون

منطقه تالابي قره قشون در كناره‌هاي جنوب شرقي درياچه اروميه قرار دارد و به لحاظ شرايط خاص طبيعي زيستگاه بسيار مناسبي براي پرندگان آبزي و كنار آبزي و علف چر مانند ميش و مرغ است.
اين تالاب به عنوان تالاب بين‌المللي شناخته شده است.

*تالاب قوري گل

اين تالاب در 40 كيلومتري غرب تبريز واقع شده و از نظر شرايط زيستگاهي براي پرندگان آبزي به ويژه اردك سرسفيد بسيار مناسب است و به عنوان تالاب بين‌المللي به ثبت رسيده است.

*جزيره اسلامي

جزيره اسلامي در ساحل شرقي درياچه اروميه است توان بسيار بالاي زيست�